Abstract
The paper intends to analyze the impact of global economic crisis on the economies of Western Balkan (Macedonian economy). The purpose of the paper is not to analyze the global crisis impact on specific sectors of the economies of the Western Balkan Countries, indeed, it focuses mainly on the macroeconomic level, identifying and analyzing fluctuations of major macroeconomic indicators of the economies of this Region. In this regard the paper analyzes the trends of macroeconomics indicators that reflect the development and macroeconomic balances of those economies, such as GDP, the level of employment, inflation, budget deficit, trade relation, etc, in two periods of time: before the crisis, and during the years of crisis. Highlighting the deterioration of these indicators, the paper tries to identify factors that have contributed to these results, for example the level of opening of the economies of these countries, foreign direct investment, remittances, etc.
This paper basically discuss the financial crisis and impact of financial crisis in Balkan. There is a fear that his economic crisis will take hold of Europe if it is not controlled. Europe is one of the biggest economies of the world so almost all the countries over the globe are also having a threat of facing the financial crisis. The world financial crisis emerged from a property bubble and a credit boom. Bad debts soared and banking sector in the developed economies became insolvent. The implication of the crisis to the western Balkans has been not of a sort of financial crisis, but an economic turbulence which has occurred as a result of lack of demand in the world markets to the Western Balkan products and falling sources of finance.
Investments, remittances, industrial production, foreign exchange reserves and employment rates have fallen
Abstrakt
Nëpërmjet këtij punimi synohet një analizë e ndikimit të krizës ekonomike globale mbi ekonomitë e Ballkanit Perëndimor me theks të veçantë në ekonominë e Maqedonisë. Qëllimi i punimit nuk është të analizojë ndikimin e krizës botërore në sektorë të veçantë në ekonomitë të vendeve të Ballkanit Perëndimor, por fokusohet kryesisht në nivel makroekonomik, në identifikimin dhe analizën e luhatjeve të treguesve kryesorë makroekonomikë të ekonomive të këtij rajoni. Në këtë punim analizohen trendet e treguesve makroekonomikë që reflektojnë në ekuilibrat makroekonomikë dhe të zhvillimeve ekonomike, siç janë: PBB-së, niveli i punësimit, inflacioni, deficiti buxhetor, marrëdhëniet tregtare, etj. në dy periudha kohore: para krizës dhe gjatë viteve të krizës.
Duke theksuar përkeqësimin e këtyre indikatorëve nëpërmjet punimit bëhet përpjekje të identifikohen disa faktorë që kanë kontribuar në këto rezultate, për shembull niveli i hapjes së ekonomive të këtyre vendeve, investimet e huaja të drejtpërdrejta, dërgesat etj.
Ky punim gjithashtu flet edhe për krizën financiare dhe ndikimin e saj në Ballkan. Ekziston frika se kriza ekonomike do të marrë kahe të ndikimit në shumë vende të Evropës, nëse nuk kontrollohet me kujdes. Si në të gjitha vendet e globit, edhe ekonomia evropiane nuk mundë të anashkalohet nga kriza financiare. Kjo krizë që u shfaq nga një flluskë e pasurisë dhe një bum krediti, pati si rrjedhojë borxhet e këqija , të cilat u rritën dhe ndikuan keq në sektorin bankar të ekonomive SEEU Review Volume 8, No. 1, 2011 108 të zhvilluara. Kështu u humb aftësia për t’i paguar ato. Implikimi i krizës në Ballkanin Perëndimor nuk ka qenë i një lloji të krizës financiare, por çrregullimi ekonomik që ka ndodhur është si pasojë e mungesës së kërkesës në tregjet botërore të produkteve të Ballkanit perëndimor dhe e rënies së burimeve financiare, investimeve, dërgesave të prodhimit industrial, rezervave valutore e, gjithashtu, edhe e normave të punësimit të cilat kanë pësuar një rënie të dukshme.
Aпстракт
Во овој труд се анализира влијанието на глобалната економска криза врз економиите на земјите од Западен Балкан со посебен акцент врз македонската економија. Целта на трудот не е анализата на влијанието на кризата во посебните сектори туку се фокусира во главно врз влијанието на кризата на макроекономско ниво, во економите на земјите од регионот. Се анализираат макроекономските индикатори кои се рефлектираат врз развојот и макроекономскиот баланс на тие економии, како што се БДП, стапката на вработување, инфлацијата, буџетскиот дефицит, трговските односи, во два периоди: пред и за време на кризата.
Нагласувајќи го влошувањето на овие индикатори преку трудот се обидувам да ги идентификувам факторите кои придонесоа за овие резултати, на пример нивото на отвореност на економиите на овие земји, странските директни инвестиции, дознаките од странство итн.
Во овој труд, исто така, се дискутира за финансиската криза и влијанието на финансиската криза на Балканот. Постојат стравувања дека доколку не се контролира кризата ќе има влијание во многу земји на Европа. Европа е една од најголемите економии во светот и исто како и на сите земји на светот постои закана да се соочи со финансиската криза. Глобалната финансиска криза се појави од шпекулации со недвижнини и кредитен бум. Лошите долгови се зголемуваа и банките не беа способни за да ги наплатат долговите. Импликациите на кризата во земјите од Западен Балкан не е вид на финансиска криза, но економско безредие кое се случи поради недостаток на побарувачката на светските пазари за производите од Западен Балкан и пад на инвестициите, индустриското производство, стапката на вработеност и девизните резерви кои исто така претрпеа значителен пад.
1. Bornarova, S. and Gerovska-Mitev, M. (2009) Social Exclusion, Ethnicity and Older People in Macedonia, Skopje: Faculty of Philosophy and Erste Foundation. Donevska M., Gerovska M., Gjorgjev D., Kalovska T. (2007), Social Protection and Social Inclusion in the Former Yugoslav Republic of Macedonia, European Commission.
2. Employment Agency (2009) Annual Report, www.zvrm.gov.mk
3. Social Protection Law, Official Gazette, No. 79, 2009.
4. State Statistical Office (2009) Labor Force Survey, www.stat.gov.mk
5. Verme, P. (2008) “A Proposal for a Reform of the Social Assistance System and for the introduction of
6. Conditional Cash Transfers in the Republic of Macedonia”, 7. World Bank (2008) SPIL - “Review of the Social Protection System in the Republic of Macedonia”, Skopje: World Bank Project.
8. Giorgio Gomel, “Banking and Financial Sector in Transition Countries and Convergence towards European Integration”, May 2002
9. Lia Vensel and Vello Vensel , “Development of the Financial Sector in the Globalising World: An Emerging Market Economy Case”
10. Steven Fries, Damien Neven and Paul Seabright, “Bank performance in transition economies”, Working paper 76, November 2002
11. Thorsten Hild, “Banking markets in central and eastern Europe (VIII): The Baltic countries - moving in the economic fast lane”
12. “South Eastern European countries: Key issues, recent developments and an overview of the banking sector”, National Bank of Greece Special bulletin, February 2003
