Management of Hard Coal Mining and Processing Wastes in Poland

Open access

Streszczenie

Odpady z górnictwa i przeróbki stanowią największą grupę odpadów przemysłowych wytwa- rzanych i deponowanych w Polsce. Odpady z górnictwa i przeróbki węgla kamiennego tradycyjnie stanowią najważniejszą ich grupę. Obecnie są one wytwarzane w ilościach rzędu 29-33 min Mg/r, przy wykorzystaniu gospodarczym rzędu 85%. Odpady powęglowe dzieli się na dwie główne grupy: odpady górnicze (do 20%) z górniczych prac przygotowawczych i udostępniających, oraz odpady przeróbcze: gruboziarniste ze wzbogacania w zawiesinowych cieczach ciężkich, drobnoziarniste ze wzbogacania w osadzarkach, bardzo drobnoziarniste odpady flotacyjne.

Wykorzystywane gospodarczo są głównie odpady gruboziarniste (zarówno górnicze, jak i prze- róbcze). Główne kierunki ich zastosowań to: produkcja kruszyw do prac inżynierskich i budowy dróg, produkcja cementu i ceramiki budowlanej, odzysk węgla, stosowanie jako materiału podsadzkowego. W przypadku produkcji kruszyw, stosowane są dwa rodzaje odpadów: odpady powęglowe surowe oraz samoczynnie wypalony łupek powęglowy. Najważniejszym producentem kruszyw z odpadów powęglowych surowych jest Haldex S.A. z czterema zakładami przeróbczymi (dostarczającymi także łupek powęglowy do produkcji cementu lub ceramiki budowlanej, a także odzyskiwany węgiel) oraz dwoma węzłami krusząco-sortującymi. Łączna produkcja kruszyw w zakładach Haldex S.A. prze- kracza 3 miliony Mg/r. Produkcja kruszyw łupkoporytowych z łupka wypalonego jest prowadzona przez kilkanaście małych firm na łącznym poziomie ponad 0,5 min Mg/r. Surowy łupek powęglowy znajduje zastosowanie do produkcji cementu i ceramiki budowlanej w ilości do 0,3 min Mg/r. Odzysk węgla, prowadzony głównie w zakładach Haldex S.A., obecnie przekracza 0,15 min Mg/r, podczas gdy produkcja granulowanych mułów węglowych w trzech instalacjach Haldex S.A. i dwóch in- stalacjach Tauron Wydobycie jest prawdopodobnie nawet kilka razy większa rzędu 0,6-0,7 min Mg/r. W najbliższych latach nie należy się spodziewać wzrostu produkcji kruszyw łupkoporytowych, a także zużycia łupka surowego do produkcji cementu i ceramiki budowlanej. Dalszy wzrost jest natomiast możliwy w przypadku odzysku węgla z prowadzoną równolegle produkcją kruszyw z su- rowych odpadów powęglowych. Tym niemniej nie należy się spodziewać, że wszystkie wytworzone na tej drodze kruszywa znajdą zastosowanie gospodarcze, nawet na nasypy drogowe i obwałowania rzek w bliskim sąsiedztwie zakładów.

aic, I. 2013. Technologie zagospodarowania odpadów z górnictwa wêgla kamiennego - wyniki projektu FORESIGHT OGWK. Rocznik Ochrona OErodowiska, 15, s. 1899-1915.

Baic, I. andWitkowska-Kita, B. 2011. Technologie zagospodarowania odpadów z górnictwa wêgla kamiennego - diagnoza stanu aktualnego, ocena innowacyjnooeci i analiza SWOT. Rocznik Ochrona OErodowiska, 13, s. 1315-1327.

Baic et al. 2011 - Baic, I., Witkowska-Kita, B., Blaschke, W., Lutyñski, A., Kozioł, W. and Piotrowski, Z. 2011. Wpływ wybranych czynników na rozwój innowacyjnych technologii zagospodarowania odpadów pochodz ¹cych z górnictwa wêgla kamiennego metod¹ krzyżowej analizy wpływów. Rocznik Ochrona OErodowiska, 13, s. 1339-1359.

Cała, M., ed. 2013. Mining Waste Management in the Baltic Sea region. Min-Novation project. Kraków: Wyd. AGH, 264 s.

Galos, K. 2003. Mineral waste raw materials and their importance in the domestic management of mineral raw materials. Gospodarka Surowcami Mineralnymi - Mineral Resources Management, 19(4), s. 15-28.

Galos, K. and Nieæ,M. 2007. Źródła, technologie pozyskiwania i gospodarka kruszywami sztucznymi [W:] Ney R. (red.) Surowce Mineralne Polski. Surowce skalne. Kruszywa mineralne. Kraków: IGSMiE PAN.

Galos et al. 2009 - Galos, K., Hycnar, E., Lewicka, E., Ratajczak, T., Szlugaj, J. and Wyszomirski, P. 2009. Mineralne surowce odpadowe z górnictwa i przeróbki [W:] Ney R., red. Surowce mineralne Polski. Mineralne surowce odpadowe. Kraków: IGSMiE.

Gawenda, T. and Olejnik, T. 2008. Produkcja kruszyw mineralnych z odpadów powêglowych w Kompanii Wêglowej S.A. na przykładzie wybranych kopalñ. Gospodarka Surowcami Mineralnymi - Mineral Resources Management 24(2/1), s. 27-42.

Góralczyk et al. 2009 - Góralczyk, S., Mazela, A., Stankiewicz, J. and Filipczyk, M. 2009. Przywêglowa skała płona - odpad czy surowiec? Pr. Nauk. Inst. Górn. Pol. Wr. 125, s. 95-104.

Góralczyk et al. 2007 - Góralczyk, S., Mazela, A. and Stankiewicz, J. 2007. Badania fizykomechaniczne właoeciwooeci skał przywêglowych. Pr. Nauk. Inst. Górn. Pol. Wr. 119, s. 45-56.

GUS 2013. Ochrona OErodowiska 2013. Warszawa: Główny Urz¹d Statystyczny (GUS), 532 s.

Koperski et al. 2008 - Koperski, T., Cukiernik, Z. and Wioeniewski, J. 2008. Aspekty i uwarunkowania zwi¹zane z przekształcaniem odpadów wydobywczych w produkty [W:] Materiały Warsztatów “Gospodarowanie zasobami - stan obecny i planowane zmiany. Nowe zasady gospodarki odpadami wydobywczymi”, Katowice, 28-29.10.2008.

Koperski, T. and Lech, B. 2007. Produkcja kruszyw z odpadów powêglowych. Pr. Nauk. Inst. Górn. Pol. Wr. nr 119, s. 87-94.

Kucharzyk, P. 2004. Polsko-Wêgierska Spółka Akcyjna „Haldex” - technologia zakładów przeróbki mechanicznej odpadów górniczych. Inżynieria Mineralna, 5(2), s. 60-64.

Lutyñski, A. and Blaschke, W. 2009. Aktualne kierunki zagospodarowania odpadów przeróbczych wêgla kamiennego [W:] Materiały Konferencji “Foresight w zakresie priorytetowych i innowacyjnych technologii zagospodarowywania odpadów pochodz¹cych z górnictwa wêgla kamiennego”, Warszawa, 2.06.2009.

Mokrzycki, E., ed., 1992. Wykorzystanie odpadów pogórniczych wêgla kamiennego [W:] Problemy kompleksowego wykorzystania surowców mineralnych. Studia i Rozprawy nr 22. Kraków: CPPGSMiE PAN.

Nowak, J. 2014. Wpływ stopnia termicznego przeobrażenia odpadów powêglowych na ich skład mineralny i petrograficzny.

Gospodarka Surowcami Mineralnymi - Mineral Resources Management, 30(1), s. 143-160.

Potempa, M. and Szlugaj, J. 2007. Kierunki wykorzystania skał płonnych w KWK „Piast”. Pr. Nauk. Inst. Górn. Pol. Wr. nr 119, s. 159-171.

Smakowski et al. 2014 - Smakowski, T., Galos, K. and Ney, R. (ed.), 2014. Bilans gospodarki surowcami mineralnymi Polski i oewiata 2012. Wyd. PIG-PIB, Warszawa, 1171 s.

Sokół, W. and Tabor, A. 1996. Problemy zagospodarowania odpadów powêglowych z górnictwa wêgla kamiennego.Przegl. Geol. 44, 7.

SPC 2014. Informator Stowarzyszenia Producentów Cementu - Przemysł cementowy w liczbach 2014. Kraków: Stowarzyszenie Producentów Cementu, 4 s.

Szlugaj et al. 2008 - Szlugaj, J., Galos, K. and Potempa, M. 2008. Możliwooeci produkcji kruszyw mineralnych w Kompanii Wêglowej S.A. - Centrum Wydobywcze Wschód. Pr. Nauk. Inst. Górn. Pol. Wr. 121, s. 181-198.

Szymkiewicz et al. 2009 - Szymkiewicz, A., Fraoe, A. and Przystaoe, R. 2009. Kierunki zagospodarowania odpadów wydobywczych w Południowym Koncernie Wêglowym S.A. Wiadomooeci Górnicze, 60(7-8), s. 435-441.

Wróbel et al. 2012 - Wróbel, J., Fraoe, A., Pierzchała, T., Przystaoe, R., Machnik, A. and Hycnar, J. 2012. Konsolidacja działañ Południowego Koncernu Wêglowego S.A. ze spółkami energetycznymi Grupy TAURON w zakresie gospodarowania produktami ubocznymi [W:] Mat. XXVI Konferencji z cyklu “Zagadnienia Surowców Energetycznych i Energii w Gospodarce Krajowej”. Zakopane 14-17 paŸdziernika 2012. Kraków: IGSMiE, s. 113-127.

Zorychta, A. and Burtan, Z. 2008. Uwarunkowania i kierunki rozwoju technologii podziemnej eksploatacji złóż w polskim górnictwie wêgla kamiennego. Gospodarka Surowcami Mineralnymi - Mineral Resources Management, 24(1/2), s. 53-70.

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

Mineral Resources Management; The Journal of Polish Academy of Sciences

Journal Information


IMPACT FACTOR 2016: 0.481
5-year IMPACT FACTOR: 0.568

CiteScore 2016: 0.76

SCImago Journal Rank (SJR) 2016: 0.408
Source Normalized Impact per Paper (SNIP) 2016: 1.397

Cited By

Metrics

All Time Past Year Past 30 Days
Abstract Views 0 0 0
Full Text Views 91 91 12
PDF Downloads 47 47 7