The significance of old-growth forests in maintaining lichen diversity – an example from the remnants of the Mazovian Forest

Dariusz Kubiak 1
  • 1 University of Warmia and Mazury in Olsztyn, The Faculty of Biology and Biotechnology, Department of Mycology, ul. Oczapowskiego 1A, 10-719 Olsztyn, Poland

Abstract

The paper presents the results of a lichenological study conducted in 2012 in the ‘Lekowo’ forest complex, situated in the north-western part of Mazovia (Forest Division of Ciechanów). It is the largest forest complex in the area, covering 1596 ha. The research area comprises two small nature reserves (‘Lekowo’ - 5,31 ha, and ‘Modła’ - 9,36 ha) with old-growth oak trees (160-200 years of age) and adjacent managed pine forests (76-107 years of age). The aim of this study was to investigate the species composition of the lichen biota in both reserves and to determine the role of nature reserves in preserving lichen diversity. Results of the study showed that old-growth stands, in particular those composed of oak trees above recommended felling age, provide habitats for a large group of stenotopic forest lichens which are absent in managed forests. The ‘Lekowo’ and ‘Modła’ nature reserves, despite their small areas, are valuable refuges that help to conserve remarkable lichen diversity at the local scale, and serve as potential diaspore sources for many rare and threatened lichen species

If the inline PDF is not rendering correctly, you can download the PDF file here.

  • Prognoza oddziaływania na środowisko Planu Urządzenia Lasu na lata 2004-2013. Nadleśnictwo Ciechanów, RDLP W Olsztynie. Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej w Olsztynie, Olsztyn.

  • Brosofske K.D., Chen J., Naiman R.J., Franklin J.F. 1997. Effects of harvesting on microclimatic gradients from streams to uplands in western Washington, USA. Ecological Applications, 7: 1188-1200.

  • Brunialti G., Frati L., Loppi S. 2013. Fragmentation of Mediterranean oak forests affects the diversity of epiphytic lichens. Nova Hedvigia, 96 (1-2): 265-278.

  • Chen J., Saunders S.C., Crow T.R., Naiman R.J., Brosofske K.D., Mroz G.D. et al. 1999. Microclimate in forest ecosystem and landscape ecology. BioScience, 49 (4): 288-297.

  • Cieślak M. 1996. Zagrożenia i kierunki ochrony różnorodności biologicznej rozdrobnionych lasów. Instytut Ochrony Środowiska, Warszawa, p. 34. ISBN 9788385805281.

  • Cieśliński S. 2003. Atlas rozmieszczenia porostów (Lichenes) w Polsce północno-wschodniej [Distribution atlas of lichens (Lichenes) in North-Eastern Poland]. Phytocoenosis, 15 (N.S.). Supplementum Cartographiae Geobotanicae, 15: 1-430.

  • Cieśliński S. 2008. Znaczenie ochrony rezerwatowej dla zachowania bioty porostów (Ascomycota lichenisati) w Puszczy Kozienickiej [The Role of nature reserves in conservation of the lichen biota (Ascomycota lichenisati) in Kozienicka Primeval Forest]. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej, 10, 3 (19): 99-109.

  • Cieśliński S., Czyżewska K. 1992. Problemy zagrożenia porostów w Polsce [Problems of threatened lichenized fungi in Poland]. Wiadomości Botaniczne, 36 (1-2): 5-17.

  • Cieśliński S., Czyżewska K., Fabiszewski J. 2006. Red list of the lichens in Poland. In: Mirek Z., Zarzycki K., Wojewoda W., Szeląg Z. (eds.) Red list of plants and fungi in Poland. Kraków, W. Szafer Institute of Botany, PASc.: 71-89.

  • Cieśliński S., Czyżewska K., Faliński J. B., Klama H., Mułenko W., Żarnowiec J. 1996. Relicts of the primeval (virgin) forest. Relict phenomena. In: Faliński J.B., Mułenko W. (eds.) Cryptogamous plants in the forest communities of Białowieża National Park (Project CRYPTO 3). Phytocoenosis, 8 (N.S.), Archivum Geobotanicum, 6: 197-216.

  • Cieśliński S., Czyżewska K., Glanc K. 1995. Lichenes. In: Faliński J.B., Mułenko W. (eds.) Cryptogamous plants in the forests communities of Białowieża National Park. General problems and taxonomic groups analysis (Project CRYPTO). Phytocoenosis, 7 (N.S.), Archivum Geobotanicum, 4: 75-86.

  • Cieśliński S., Tobolewski Z. 1988. Porosty (Lichenes) Puszczy Białowieskiej i jej zachodniego przedpola [Lichens (Lichenes) of the Białowieża Forest and its western foreland]. Phytocoenosis, 1 (N.S.), Supplementum Cartographiace Geobotanicae, 1: 3-216.

  • Czyżewska K. 2003. Ocena zagrożenia bioty porostów Polski [The threat to lichens in Poland]. Monographiae Botanicae, 91: 241-249.

  • Czyżewska K., Cieśliński S. 2003. Porosty - wskaźniki niżowych lasów puszczańskich w Polsce [Lichens - Indicators of old-growth forests in Polish Lowland]. Monographiae Botanicae, 91: 223-239.

  • Dettki H., Esseen P.-A. 1998. Epiphytic macro lichens in managed and natural forest landscapes: a comparison at two spatial scales. Ecography, 21: 613-624.

  • Dróżdż T., Sarnowski P. 2004. Program Ochrony Przyrody. Nadleśnictwo Ciechanów, Obręb Ciechanów. Stan na 1.01.2004 r. Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Olsztynie, Olsztyn: 1-163.

  • Fabiszewski J. 1968. Porosty Śnieżnika Kłodzkiego i Gór Bialskich. Monographiae Botanicae, 26: 1-155.

  • Fałtynowicz W. 1986. The dynamics and role of lichens in a managed Cladonia-Scotch pine forest (Cladonio- Pinetum). Monographiae Botanicae, 69: 3-96.

  • Fałtynowicz W. 2003. The lichens, lichenicolous and allied fungi of Poland. An annotated checklist. Kraków, W. Szafer Institute of Botany, PASc, p. 435. ISBN 83-89648-06-7.

  • Fałtynowicz W. 2006. Porosty w lasach Polski - znaczenie, zagrożenie, ochrona [Lichens in the Polish forests - importance, threat, conservation]. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej, 8, 4 (14): 193-200.

  • Fedrowitz K., Kuusinen M., Snäll T. 2012. Metapopulation dynamics and future persistence of epiphytic cyanolichensin a European boreal forest ecosystem. Journal of Applied Ecology, 49 (2): 493-502.

  • Fritts H.C. 1961. An analysis of maximum summer temperatures inside and outside a forest. Ecology, 42 (2): 436-440.

  • Fritz Ö., Gustafsson L., Larsson K. 2008. Does forest continuity matter in conservation? - A study of epiphytic lichens and bryophytes in beech forest of southern Sweden. Biological Conservation, 141: 655-668.

  • Gu W.-D., Kuusinen M., Konttinen T., Hanski I. 2001. Spatial pattern in the occurrence of the lichen Lobaria pulmonaria to new localities and a review of the transplanting of lichens. Windhalia, 18: 57-64.

  • Hawksworth D.L., Coppins B.J., Rose F. 1974. Changes in the British lichen flora. In: Hawksworth D.L. (ed.) The changing flora and fauna of Britain, London & New York, Academic Press: 47-78.

  • Index Fungorum, 2013. CABI, CBS and Landcare Research. www.indexfungorum.org [5.03.2013].

  • Jankowski W. 2001. Naukowe podstawy i przyszłość korytarzy ekologicznych w Polsce. Przegląd Przyrodniczy, 12 (3-4): 41-53.

  • Jaroszewicz B. 2007. Różnorodność biologiczna lasów polskich. Wszechświat, 108 (4-6): 216-221.

  • Jüriado I., Liira J., Csencsics D., Widmer I, Adolf C., Kohv K., Scheidegger C. 2011. Dispersal ecology of the endangered woodland lichen Lobaria pulmonaria in managed hemiboreal forest landscape. Biodiversity Conservation, 20 (8): 1803-1819.

  • Kepel A. 2010. Natura 2000 w Polsce - Shadow List 2010. http://www.salamandra.org.pl/component/content/article/35-natura2000/374-natura-2000-w-polsce-shadowlist-2010.html?directory=175 [8.03.2013].

  • Kolanko K. 2009. Porosty rezerwatu przyrody „Starodrzew Szyndzielski” w Parku Krajobrazowym Puszczy Knyszyńskiej (północno-wschodnia Polska) [Lichens of the nature reserve of ‘Starodrzew Szyndzielski’ in Knyszyńska Forest Landscape Park (north-eastern Poland)]. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody, 28 (2): 29-43.

  • Kondracki J. 2013. Geografia regionalna Polski. Warszawa, PWN, 444 pp. ISBN 9788301160227.

  • Kościelniak R. 2008. Znaczenie lasów o charakterze pierwotnym i naturalnym dla zachowania różnorodności gatunkowej porostów w Bieszczadach [The importance of primeval and natural forests for preservation of species diversity of lichens in the Bieszczady Mts.]. Roczniki Bieszczadzkie, 16: 6-76.

  • Kovach W.L. 2010. MVSP - A Multivariate Statistical Package for Windows, ver. 3.2. Pentraeth, Wales, U.K, Kovach Computing Services Kubiak D. 2009. Porosty rezerwatu „Dziektarzewo” [Lichenes of the ‘Dziektarzewo’ naturere serve]. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody, 28 (2): 45 55.

  • Kubiak D. 2011. Stan zachowania bioty porostów w rezerwatach „Dęby Napiwodzkie” i „Koniuszanka II” na Pojezierzu Olsztyńskim [State of preservation of the lichen biota in the Dęby Napiwodzkie and Koniuszanka II nature reserve in the Olsztyn Lakeland]. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody, 30 (3-4): 27-39.

  • Kubiak D., Kukwa M. 2011. Chromatografia cienkowarstwowa (TLC) w lichenologii. In: Dynowska M., Ejdys E. (eds.) Mikologia laboratoryjna. Przygotowanie materiału badawczego i diagnostyka. Olsztyn, Wyd. UWM: 176-183. ISBN 978-83-7299-722-7.

  • Kubiak D., Sucharzewska E. 2012. Porosty - wskaźniki niżowych lasów puszczańskich w zespołach leśnych rezerwatu „Las Warmiński” (Nadleśnictwo Nowe Ramuki) Cieśliński S., Tobolewski Z. 1988. Porosty (Lichenes) Puszczy Białowieskiej i jej zachodniego przedpola [Liche (Lichenes) of the Białowieża Forest and its western foreland]. Phytocoenosis, 1 (N.S.), Supplementum Cartographiace Geobotanicae, 1: 3-216.

  • Kubiak D., Sucharzewska E. 2012. Porosty - wskaźniki niżowych lasów puszczańskich w zespołach leśnych rezerwatu „Las Warmiński” (Nadleśnictwo Nowe Ramuki) [Lichens - indicators of lowland old-growth forests in forest communities of the ‘Las Warmiński’ nature reserve (Nowe Ramuki Forest District)]. Sylwan, 156 (8): 627-636.

  • Kubiak D., Szczepkowski A. 2006. Lichens of the Rogów Forests of Warsaw Agricultural University (1). Arboretum, Popień and Zimna Woda reserves. Annals of Warsaw University of Life Sciences - SGGW, Forestry and Wood Technology, 60: 51-63.

  • Kubiak D., Szczepkowski A. 2012. Porosty Lasów Rogowskich SGGW (3): rezerwat „Doliska”, zespół przyrodniczokrajobrazowy „Dolina Mrogi” i uroczysko „Gutkowice” [Lichens of the Rogów Forests of Warsaw University of Life Sciences - SGGW (3): ‘Doliska’ reserve, ‘Dolina Mrogi’ nature-landscape complex and ‘Gutkowice’ forest part]. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo- Leśnej, 14, 32 (3): 190-204.

  • Lesica P., McCune B., Cooper S.V., Hong W.S. 1991. Differences in lichen and bryophyte communities between old-growth and managed second growth forests in Swan Valley, Montana. Canadian Journal of Botany, 69: 1745-1755.

  • Liden M., Petterson M., Bergsten U., Lundmark T. 2004. Artificial dispersal of endangered epiphytic lichens: a tool for conservation in boreal forest landscapes. Biological Conservation, 118: 431-442.

  • Norris C., Hobson P., Ibisch P.L. 2012. Microclimate and vegetation function as indicators of forest thermodynamic efficiency. Journal of Applied Ecology, 49: 562-570.

  • Öckinger E., Niklasson M., Nilsson S.G. 2005. Is local distribution of the epiphytic lichen Lobaria pulmonaria limited by dispersal capacity or habitat quality? Biodiversity Conservation, 14: 759-773.

  • Otálora M.G, Martínez I., Belinchón R., Widmer I., Aragón G., Escudero A., Scheidegger C. 2011. Remnants fragments preserve genetic diversity of the old forest lichen Lobaria pulmonaria in a fragmented Mediterranean mountain forest. Biodiversity Conservation, 20: 1239-1254.

  • Perhans K., Appelgren L., Jonsson F., Nordin U., Soderstrom B., Gustafsson L. 2009. Retention patches as potential refugia for bryophytes and lichens in managed forest landscapes. Biological Conservation, 142: 1125-1133.

  • Pullin A.S. 2004. Biologiczne podstawy ochrony przyrody. Warszawa, Wyd. Nauk. PWN, p. 393. ISBN: 83-01-14283-9.

  • Scheidegger C., Frey B., Zoller S. 1995. Transplantation of symbiotic propagules and thallus fragments: methods for the conservation of threatened epiphytic lichen population. Mitteilungen der Eidgenössischen Forschungsanstalt für Wald, Schnee und Landschaft, 70 (1): 41-62.

  • Scheidegger C., Werth S. 2009. Conservation strategies for lichens: insights from population biology. Fungal Biology Reviews, 23: 55-66.

  • Selva S. 1994. Lichen diversity and stand continuity in the northern hardwoods and spruce-fir forests of northern New England and western New Brunswick. Bryologist, 97: 424-429.

  • Sillet S.C., McCune B. 1998. Survival and growth of cyanolichen transplants in Douglas-fir forest canopies. Bryologist, 101 (1): 20-31.

  • Sławski M. 2008. Wewnętrzna fragmentacja lasu i jej skutki przyrodnicze [Inner fragmentation of forest and its results for nature]. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej, 10, 3 (19): 55-60.

  • Smith C.W., Aptroot A., Coppins B.J., Fletcher A., Gilbert O.L., James P.W., Wolseley P.A. (eds.) 2009. The lichens of Great Britain and Ireland. London, British Lichen Society, p. 1046. ISBN: 9780954041885.

  • Young A.G., Clarke G.M. 2000. Genetics, demography and viability of fragmented populations. Cambridge University Press, p. 438. ISBN: 9780521794213.

  • Werth S., Gugerli F., Holderegger R., Wagner H.H., Csencics D., Scheidegger C. 2007. Landscape-level gene flow in Lobaria pulmonaria, an epiphytic lichen. Molecular Ecology, 16: 2807-2815.

  • Werth S. 2005. Dispersal and persistence of an epiphytic lichen in a dynamic pasture-woodland landscape. Ph.D. thesis, University of Berne. https://www.eeb.ucla.edu/Faculty/ Sork/Werth/pdf/PhD_Thesis_SilkeWerth.pdf [3.03.2013].

  • Wieczorek A.2009. Porosty rezerwatów Szczecińskiego Parku Krajobrazowego [Lichens of nature reserves of the Szczecin Landscape Park]. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 581, Acta Biologica, 16: 155-165.

OPEN ACCESS

Journal + Issues

Search