Bryjarka Hill in Szczawnica (Beskid Sądecki Mts, Western Carpathians, Poland) - a Natural and Cultural Focus

Grzegorz Vončina 1 , Maciej Wawrzczak 2 , Laura Betleja 3 , Joanna Kozik 4 , Robert Kościelniak 5 ,  and Piotr Chachuła 6
  • 1 Pieniny National Park, ul. Jagiellońska 107b, 34-450 Krościenko nad Dunajcem
  • 2 Szczawnica Spa Museum, pl. Dietla 7, 34-460 Szczawnica
  • 3 Department of Botany, Institute of Biology, Pedagogical University of Cracow, 30-084 Kraków, ul. Podchorążych 2
  • 4 Pieniny National Park, ul. Jagiellońska 107b, 34-450 Krościenko nad Dunajcem
  • 5 Department of Botany, Institute of Biology, Pedagogical University of Cracow, 30-084 Kraków, ul. Podchorążych 2
  • 6 Pieniny National Park, ul. Jagiellońska 107b, 34-450 Krościenko nad Dunajcem

Abstract

The aim of this article is to present the history and the current state of Bryjarka hill, situated in Szczawnica (the Beskid Sądecki range in southern Poland) in relation to its environmental and cultural values. Another aim of this article is to show that Bryjarka hill plays an important role in the biological, geological and cultural aspects of the region. It represents cultural significance where the traces of human activities date back to medieval times.

If the inline PDF is not rendering correctly, you can download the PDF file here.

  • Anonymous (2004): Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną.

  • Dziennik Ustaw poz. 880. - (2012): Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.

  • Dziennik Ustaw poz. 81. Bartuś T. & Kuś T. (2010): Szlachtowski obszar eksploatacji kruszców jako element projektowanego geoparku „Pieniny”. - Geoturystyka 2(21): 35-58.

  • Bárta J. (1969): Osídlenie slovenských jaskýń v staršej dobe kamennej. - Nové Obzory 11: 201-224.

  • - (1979): K problematike proveniencie surovín na výrobu štiepanej kamennej industrie v paleolite Slovenska. - Slovenská Archeológia 27(1): 5-15.

  • Birkenmajer K. (1958): Nowe dane o geologii skał magmowych okolic Szczawnicy. - Prace Muzeum Ziemi 1: 89-103.

  • - (1986): Zarys ewolucji geologicznej pienińskiego pasa skałkowego. - Przegląd Geologiczny 6: 293-304.

  • Birkenmajer K. & Pécskay Z. (2000): K-Ar dating of the Miocene andesite intrusions. - Studia Geologica Polonica 117: 7-25.

  • Birkenmajer K., Pécskay Z. & Szeliga W. (2004): Age relationships between Miocene volcanism and hydrothermal activity at Mt Jarmuta, Pieniny Klippen Belt, West Carpathians, Poland. - Studia Geologica Polonica 123: 279-294.

  • Boberski W. (1886): Systematische Übersicht der Flechten Galiziens. - Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft in Wien 36: 1-44.

  • - (1888): Drugi przyczynek do Lichenologii Pienin (Zweiter Beitrag zur Flechtenflora der Pieninen). Sprawozdanie Komisyi Fizyograficznej 22(2): 60-70.

  • Chmiel M. A. (2006): Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Science, Kraków, 152 pp.

  • Chrzanowska A. & Chrzanowski R. (2013): Bryjarka nie tylko „góra z krzyżem” [Mt Bryjarka more than just the „mountains with a cross”]. - Polski Region Pieniny 6(3): 26-33.

  • Cieśliński S., Czyżewska K. & Fabiszewski J. (2006): Red List of the lichens in Poland, pp. 71-89. In: Mirek Z., Zarzycki K., Wojewoda W. & Szeląg Z. (eds), Red list of plants and fungi in Poland. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków.

  • Cykowska B. (2008): A contribution to the bryoflora of the subnival belt in the Polish Tatra Mountains, pp. 185-200. In: Stebel A. & Ochyra R. (eds): Bryophytes of the Polish Carpathians, Sorus, Poznań.

  • Czarnecka M. & Rusiecki J. (1955): Szczawnica i okolice. Sport i Turystyka, Warszawa, 64 pp.

  • Czarnota P. (2010): Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Gorców. - Ochrona Beskidów Zachodnich 3: 55-78.

  • Czerny A. & Czerny M. (eds) (2006): Encykopedia szkolna WSiP. Geografia. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, 788 pp.

  • Dec M., Kaszta Ż., Korzeniowska K., Podsada A., Sobczyszyn-Żmudź Sz., Wójtowicz A., Zimna E. & Ostapowicz K. (2009): Zmiany użytkowania ziemi w trzech gminach karpackich (Niedźwiedź, Szczawnica i Trzciana) w drugiej połowie XX wieku. - Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji 20: 81-98.

  • Fabijanowski J. (1952): Wskazówki dotyczące zalesienia południowych stoków Bryjarki. Maszynopis przechowywany w Muzeum Pienińskim im. Józefa Szalaya w Szczawnicy, Kraków, 16 pp.

  • - (1957): Kształtowanie się krajobrazu w okolicy Szczawnicy. - Ochrona Przyrody 24: 65-156.

  • Forczek-Brataniec U. (2010): Zmiany w krajobrazie wokół zbiorników wodnych w Pieninach. - Monografie Pienińskie 2: 259-279.

  • Goetel W. (1926): Eksploatacja andezytu. - Wierchy 4: 163.

  • Gonda-Soroczańska E. & Przybyła K. (2011): Uzdrowisko a środowisko przyrodnicze na przykładzie Szczawnicy. - Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich 10: 71-84.

  • Górska-Zabielska M. (2011): Głazy w lapidarium szkolnym w Kuźnicy. - Zeszyty Naukowe SWPR w Warszawie, Seria Geograficzno-Turystyczna, Zeszyt Specjalny 4: 53-67.

  • Hovorka D. & Soják M. (1997): Neolithic (Aeneolithic) Early Bronze Age polished stone industry from the Spiš area (Northeastern Slovakia). - Slovenská Archeológia 45(1): 7-34.

  • Hrynowiecka-Chmielewska A. (2009): Zarys badań paleobotanicznych czwartorzędu na terenie Tatr, Pienin i Podhala. - Przegląd Geologiczny 57(8): 714-718.

  • Jędrzejko K. (1970): Mszaki terenów andezytowych w okolicach Czorsztyna i Szczawnicy. Fragmenta Floristica et Geobotanica 16(4): 521-536.

  • Kardymowicz I. (1957): Enklawy w andezytach okolic Pienin. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 152 pp. + LXVII tabl. Knapp J.A. (1872): Die bisher bekannten Pflanzen Galiziens und der Bukowina. Wien, W. Braumüller, XXXI, 520 pp.

  • Kornaś J. (1957): Rośliny naczyniowe Gorców. Monographiae Botanicae 5, 259 pp.

  • Kukwa M. & Śliwa L. (2005): The genus Lepraria (lichenized Ascomycota) in the Beskid Sądecki Mts (West Carpathians, S Poland). - Polish Botanical Journal 50(2): 163-184.

  • Lew S. (1967): Ludowy ośrodek kamieniarski w Bruśnie pow. Lubaczów. - Rocznik Przemyski 11: 193-228.

  • Małkowski S. (1921): Andezyty okolic Pienin. - Prace Państwowego Instytutu Geologicznego 1(1): 3-67.

  • Małoszewski S. (1962): Badania magnetyczne występowania andezytów w okolicach Szczawnicy. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 140 pp.

  • Matras M. (1939): Światła i cienie jednego uzdrowiska. Dlaczego Szczawnica - Prymitywem? - Głos Narodu 38: 7.

  • Miczyński J., Wojkowski J. & Jurkiewicz T. (1998): Przestrzenny rozkład stężeń dwutlenku siarki i azotu w rejonie Pienińskiego Parku Narodowego. - Pieniny-Przyroda i Człowiek 6: 143-153.

  • Mułenko W., Majewski T. & Ruszkiewicz-Michalska M. (eds) (2008): A Preliminary Checklist of Micromycetes in Poland. In: Mirek Z. (ed.) Biodiversity of Poland, 9. W. Szafer Institute of Botany, PAN, Kraków, 752 pp.

  • Nestorowicz M. (1924): Materjały do budowy i utrzymania dróg w Polsce. - Przegląd Techniczny 62(44): 491-494. Nyka J. (1995): Pieniny. Przewodnik turystyczny. Wyd. 3. Trawers, Warszawa, 264 pp.

  • Pawlikowa E. (1965): Materiały do postglacjalnej historii roślinności Karpat Zachodnich. Torfowisko na Bryjarce. - Folia Quaternaria 18: 1-9.

  • Pawłowski B. (1925): Geobotaniczne stosunki Sądeczyzny. Prace Monograficzne Komisji Fizjograficznej PAU 1: 336 pp.

  • Pitrus E. (2007): Uzdrowiska karpackie w dobie transformacji społeczno-ekonomicznej Polski. - Badania i Podróże Naukowe Krakowskich Geografów 3: 50-60.

  • Rajchel J. (2008): Zabytkowe bruki Krakowa. - Nowy Kamieniarz 2: 76-80.

  • Rehman A. (1868): Botanische Fragmente aus Galizien. - Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesell-schaft 18: 479-506.

  • - (1879): Systematyczny przegląd porostów, znalezionych dotąd w Galicyi zachodniéj. - Sprawozdanie Komisyi Fizyograficznej 13(2): 1-66.

  • Rydlewski J. & Valde-Nowak P. (1981): Próba porównania późnoglacjalnej szaty roślinnej i elementów klimatu Karpat Zachodnich i Niżu Polskiego z punktu widzenia warunków dla osadnictwa schyłkowopaleolitycznego. - Acta Archaeologica Carpathica 21: 159-169.

  • Soják M. (2001): Osídlenie Spiša v období stredného neolitu. pp. 41-55. In: Gancarski J. (ed.): Neolit i początki epoki brązu w Karpatach polskich. Materiały z sesji naukowej Krosno, 14-15 grudnia 2000r., Muzeum Podkarpackie w Krośnie, Krosno.

  • Stawowczyk K. (2010): Geobotaniczne aspekty i flora pasma Radziejowej w Beskidzie Sądeckim. Praca doktorska wykonana w Instytucie Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (ms.).

  • Stebel A. (2006): The mosses of the Beskidy Zachodnie as a paradigm of biological and environmental changes in yhe flora of the Polish Western Carpathians. Habilitation Thesis 17, Medical University of Silesia in Katowice - Sorus, Katowice - Poznań, 347 pp.

  • - (2008): Mosses of the Kotlina Żywiecka Basin (Western Carpathians), p. 11-74. In: Stebel A. & Ochyra R. (eds): Bryophytes of the Polish Carpathians, Sorus, Poznań.

  • Stebel A., Ochyra R. & Vončina G. (2010): Mosses of the Pieniny Range (Polish Western Carpathians). Sorus, Poznań, 114 pp.

  • Szafran B. (1952): Mchy Pienin. - Ochrona Przyrody 20: 89-117.

  • - (1957): Mchy (Musci). In: Czubiński Z., Kochman J., Krzemieniewska H., Motyka J., Skirgiełło A., Starmach K., Rejment-Grochowska I., Szafran B. (eds): Flora Polska. Rośliny zarodnikowe Polski i ziem ościennych. 1. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

  • Śliwa L. (1998): Antropogeniczne przemiany lichenoflory Beskidu Sądeckiego. - Zeszyty Naukowe Uniwer-sytetu Jagiellońskiego Prace Botaniczne 31: 7-158.

  • Tobolewski Z. (1958): Porosty Pienin. - Prace Komisji Biologicznej, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Poznań 17 (5): 1-124.

  • Tokarski A., Świerczewska A., Zuchiewicz W., Márton E., Hurai V., Anczkiewicz A., Michalik M., Szeliga W. & Rauch-Włodarska M. (2006): Conference Excursion 1: structural development of the Magura Nappe (Outer Carpathians): from subduction to collapse. - GeoLines 20: 145-164.

  • Węglarz B. A. (2011): Spacerkiem po starej Szczawnicy i Rusi Szlachtowskiej. - Rewasz, Pruszków, pp. 250.

  • Wołoszczak E. (1895): Zapiski botaniczne z Karpat Sądeckich. - Sprawozdanie Komisji Fizjograficznej Akademii Umiejętności 30: 174-206.

  • Wojewoda W. (2003): Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Science, Kraków, 812 pp.

  • Wojewoda W. & Ławrynowicz M. (2006): Czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych Polski, pp. 53-70. In: Mirek Z., Zarzycki K., Wojewoda W. & Szeląg Z. (eds), Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, Kraków.

  • Zając A. & Zając M. (eds) (2001): Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego i Fundacji dla Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. Żarnowiec J. & Stebel A. (2011): Antritrichia curtipendula - ginący mech we florze polskiej części Karpat. - Nauka-Przyroda-Technologie 5(4): 1-10.

  • Żarnowiec J., Stebel A. & Ochyra R. (2004): Threatened moss species in the Polish Carpathiansin the light of a new red-list of mosses in Poland, pp. 9-28. In: Stebel A. & Ochyra R. (eds): Bryological studies in the Western Carpathians, Sorus, Poznań.

OPEN ACCESS

Journal + Issues

Search