Relics of cultivation in the vascular flora of medieval West Slavic settlements and castles

Open access

Relics of cultivation in the vascular flora of medieval West Slavic settlements and castles

This monograph presents results of research on relics of cultivation and the present vascular flora of sites of medieval fortified settlements and castles in Central Europe. Special attention was paid to 109 West Slavic sites located in Poland, northeastern Germany, and the Czech Republic. For comparison, floristic data were collected also at 21 sites of medieval settlements and castles of Baltic tribes, East Slavs, and Teutonic knights. Results of this study confirm the hypothesis that remnants of medieval fortified settlements and castles are valuable habitat islands in the agricultural landscape, and are refuges of the plants that have accompanied West Slavs since the Middle Ages. At the 109 West Slavic archaeological sites, 876 vascular plant species were recorded. The present flora of the study sites is highly specific, clearly distinct from the surrounding natural environment, as shown by results of analyses of taxonomic composition, geographical-historical and synecological groups, indices of anthropogenic changes of the flora, and degrees of hemeroby (i.e. human influence) at the studied habitats. The sites of fortified settlements and castles are centres of concentration and sources of dispersal of alien species. Aliens account for nearly 21% of the vascular flora of the study sites. Among them, a major role is played by archaeophytes (101 species). Some archaeological sites are characterized by a high contribution of so-called species of old deciduous forests (98 species). Despite many features in common, floras of archaeological sites vary significantly, depending on their geographical location, size, typology, and chronology of their origin. Historical sites occupied in the past by West Slavs differ in the current vascular flora from the sites occupied in the Middle Ages by East Slavs or Baltic tribes and from Teutonic castles. West Slavic archaeological sites are primarily refuges for 22 relics of cultivation. Considering the time of cultivation, 3 groups of relics were distinguished: (i) relics of medieval cultivation (plants cultivated till the late 15th century); (ii) relics of cultivation in the modern era (introduced into cultivation in the 16th century or later), and (iii) relics of medieval-modern cultivation. These species play a special role in research on the history of the flora of Central Europe and thus also of the world flora. Thus the best-preserved sites of medieval West Slavic settlements and castles should be protected as our both cultural and natural heritage. This work is a key contribution to geobotanical research on transformation of the vegetation associated with human activity. Considering the problem of relics of cultivation it corresponds also to basic ethnobotanical issues.

Adams K. R. & Adams R. K. 1998. How Does Our Agave Grow? Reproductive Biology of a suspected Ancient Arizona Cultivar, Agave murpheyi Gibson. Desert Plants 14(2): 11-20.

Alsleben A. 1991. Archäobotanische Untersuchungen in der Hansestadt Lübeck. Landschaftsentwicklung im städtischen Umfeld und Nahrungswirtschaft während des Mittelalters his zur frühen Neuzeit. Offa 48: 329-362.

Alsleben A. 1997. Nutzpflanzen aus dem mittelalterlichen Wolin. Zwei ausgewählte Gruppen: Getreide und Lein. Offa 52: 185-217.

Antoniewicz W. & Wartołowska Z. (eds.). 1964. Mapa grodzisk Polski. 64 pp. Zakład Narod. Im. Ossolińskich, Wyd. PAN, Wrocław-Warszawa-Kraków.

Baczyńska B. 2005. Kataplazm z dziegciu i ziół. Ślady zabiegów medycznych lub magicznych wykonywanych we wczesnym okresie epoki brązu. In: K. Wasylikowa, M. Lityńska-Zając & A. Bieniek (eds.). Roślinne ślady człowieka. Botanical Guidebooks 28: 93-101.

Baczyńska B. & Lityńska-Zając M. 2005. Application of Lithospermum officinale L. in early Bronze Age medicine. Veget. Hist. Archaeobot. 14(1): 77-80.

Badura M. 1998. Szczątki botaniczne ze szczególnym uwzględnieniem roślin użytkowych. In: M. Rębkowski (ed.). Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, III. Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Wrocław,; pp. 319-336.

Bakker P. A. 1986. Erhaltung von Stinzenplanten (Zwiebel- und Knollengewächse an alten Burgen). Schriftenreihe der Stiftung zum Schutz gefährdeter Pflanzen 4: 105-116.

Banaszak J. (ed.) 2000. Ecology of Forest Islands. 313 pp. Bydgoszcz University Press, Bydgoszcz.

Banaszak J. (ed.). 2002. Wyspy środowiskowe. Bioróżnorodność i próby typologii. 302 pp. Wyd. Akademii im. K. Wielkiego w Bydgoszczy.

Barthel K.-J., Pusch J. & Röse N. 1997. Zur Flora der Sachsenburgen und ihrer westlichen Umgebung. Veröffentlichungen Naturkundemuseum Erfurt 16: 5-14.

Bartoszek W. & Siatka D. 2008. Interesująca flora na górze Grodzisko w Beskidzie Wyspowym (Karpaty Zachodnie). Chronmy Przyr. Ojcz. 64(4): 3-13.

Bauch R. 1934a. Botanisches von den mecklenburgischen Burgwällen. Mecklenburgische Monatshefte, April, pp. 181-184

Bauch R. 1934b. Botanisches von den mecklenburgischen Burgwällen. Mecklenburgische Monatshefte, Mai, pp. 233-236.

Bauch R. 1936. Eine Pflanze macht Geschichte. Mecklenburgische Monatshefte, Januarheft, pp. 19-23.

Bauch R. 1937a. Vorzeitliche und frühzeitliche Kulturrelikte in der Pflanzenwelt Mecklenburgs. Beihefte zum Botanischen Centralblatt, B 57(1-2): 77-138.

Bauch R. 1937b. Burgwallpflanzen und Volksüberlieferung. Germanen-Erbe. Monatsschrift für Deutsche Vorgeschichte 2(4): 118-119.

Bauch R. 1938. Pflanzen erzählen Geschichte. Natur und Volk 68(6): 263-273.

Bauch R. 1953. Pflanzen als Kulturrelikte auf vor- und frühgeschichtlichen Siedlungen in Mecklenburg. Denkmalpflege in Mecklenburg, Jahrbuch 1951/1952, pp. 213-221. Sachsenverlag Dresden.

Bänitz C. 1865. Beiträge zur Flora des Königreichs Polen. Schriften der königlichen physikalisch-ökonomischen Gesellschaft zu Königsberg 16(2): 77-103.

Bednarek R., Kamiński D., Markiewicz M., Chrzanowski W. & Zbyszewska K. 2010. Transformations of soils and forest communities in the areas of early medieval strongholds (examples from Chełmno Land). Polish Journal of Soil Sciene 43(1): 93-101.

Behm H. 1997. Das sichtbare und das verbogene historische Kulturlandschaften - Analyse, Schutz und zukunftsorientierte Entwicklung. Traditio et Innovatio 2(2): 29-34.

Behm H. & Pivarci R. 1998. Slawische Kulturreliktpflanzen in Mecklenburg-Vorpommern. In: H. Behm (ed.). Bodenkmal und Kulturlandschaft - planungs- und landnutzungsorientierte Grundlagen nachhaltiger Raumententwicklung unter besonderer Beachtung Mecklenburg-Vorpommerns. Veröffentlichte Habilschrift (Anhang) 2: 7-12. Universität Rostock.

Benkert D., Fukarek F. & Korsch H. (eds.). 1996. Verbreitungsatlas der Farn und Blütenpflanzen Ostdeutschlands (Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg, Berlin, Sachsen-Anhalt, Sachsen, Thüringen). 615 pp. Gustav Fischer Verlag, Jena-Stuttgart-Lübeck-Ulm.

Bern Convention 1979. Bern Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats. http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/html/104.htm

Bernacki L., Nowak T., Urbisz A., Urbisz A. & Tokarska-Guzik B. 2000. Rośliny chronione, zagrożone i rzadkie we florze województwa śląskiego. Acta Biol. Siles. 35(52): 78-107.

Bieniek A. (ed.). 2007. 14th Symposium of the International Work Group for Paleoethnobotany. 17-23 June 2007, Kraków, Poland. Programme and abstracts. 177 pp.

Birnbaum C. 2006. NOBANIS - Invasive Alien Species Fact Sheet - Bunias orientalis. From: Online Database of the North European and Baltic Network on Invasive Alien Species - Nobanis http://www.nobanis.org

Bittmann F. & Mueller-Bieniek A. (eds.). 2008. Proceedings of the 14th Sympodium of the International Work Group fot Paleoethbobotany, Kraków 2007. Veget. Hist. Archaeobot. 17(Suppl. 1), pp. 286.

Blay D. 2003. Tropical secondary forest management in humid Africa: Reality and perspectives. In: Workshop on Tropical Secondary Forest Management in Africa: Reality and Perspectives. Proceedings. Nairobi, Kenya, 09-13 December 2002. http://www.fao.org/docrep/006/j0628e/J0628E12.htm http://www.fao.org/docrep/006/j0628e/J0628E12.htm

Bock W. 1908. Taschenflora von Bromberg (Das Netzegebiet). xx+214 pp. Mittler'sche Buchhandlung, Bromberg.

Bogdanowski J. 2002. Architektura obronna w krajobrazie Polski. Od Biskupina do Westerplatte. 612 pp. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa-Kraków.

Brandes D. 1983. Flora und Vegetation der Bahnhöfe Mitteleuropas. Phytocoenologia 11(1): 31-115.

Brandes D. 1987a. Zur Flora der Burgen im nördlichen Harzvorland. Braunschw. naturkdl. Schr. 2(4): 797-801.

Brandes D. 1987b. Die Mauervegetation im östlichen Niedersachsen. Braunschw. naturkdl. Schr. 2(4): 607-627.

Brandes D. 1992a. Asplenietea-Gesellschaften an sekundären Standorten in Mitteleuropa. Ber. d. Reinh.-Tüxen-Ges. 4: 73-93.

Brandes D. 1992b. Flora und Vegetation von Stadtmauern. Tuexenia 12: 315-339.

Brandes D. 1993. Eisenbahnanlagen als Untersuchungs gegenstand der Geobotanik. Tuexenia 13: 415-444.

Brandes D. 1996a. Burgruinen als Habitatinseln. Ihre Flora und Vegetation sowie die Bedeutung für Sukzessionsforschung und Naturschutz dargestellt unter besonderer Berücksichtigung der Burgruinen des Harzgebietes. Braunschw. naturkdl. Schr. 5(1): 125-163.

Brandes D. 1996b. Naturschutzaspekte bei der Denkmalpflege unter besonderer Berücksichtigung der Mauervegetation. Berichte der ANL 20: 145-149.

Brandes D. 2000. Lavatera thuringiaca L. und ihre Vergesellschaftung im Harzvorland (Deutschland). Braunschw. naturkdl. Schr. 6(1): 219-225.

Broda B. & Mowszowicz J. 2000. Przewodnik do oznaczania roślin leczniczych, trujących i użytkowych. Wyd. VI zmienione i uaktualnione. 936 pp. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa.

Brzeziński W. & Iwanowska G. 1992. Stan i perspektywy badań archeologicznych nad wczesnym średniowieczem Jaćwieży. In: Z. Kurnatowska (ed.). Stan i potrzeby badań nad wczesnym średniowieczem w Polsce. PTPN, Prace Kom. Archeol. 11: 71-78.

Bugała W. 1991. Drzewa i krzewy dla terenów zieleni. 2 ed. 594 pp. PWRiL, Warszawa.

Buliński M. 1993. Flora roślin naczyniowych doliny Wierzycy w warunkach antropogenicznych przemian środowiska przyrodniczego. In: K. Kozłowska (ed.). Acta Biologica 8: 7-52.

Buliński M. 1994. Systematyczny przegląd flory roślin naczyniowych doliny Wierzycy i dolin jej trzech dopływów. In: K. Kozłowska (ed.). Acta Biologica 9: 1-174.

Buliński M. 2000. Stanowisko Asplenium trichomanes L. w Gdańsku. Acta Botanica Cassubica 1: 79-81.

Celka D. 2000. Morchella esculenta Pers. ex St. Amans na grodzisku w Gieczu (pow. średzki). Studia Lednickie 6: 373-374.

Celka Z. 1997. Flora naczyniowa "Pańskiej Góry" pod Stęszewem. Morena, Prace Wielkopolskiego Parku Narodowego 5: 23-31.

Celka Z. 1998a. Rośliny naczyniowe grodzisk Lednickiego Parku Krajobrazowego. Studia Lednickie 5: 241-267.

Celka Z. 1998b. Malva alcea L. as a relict of prehistoric and mediaeval cultivation. In: J. B. Faliński, W. Adamowski & B. Jackowiak (eds.). Synanthropization of plant cover in new Polish research. Phytocoenosis 10 (n.S.) Suppl. Cartogr. Geobot. 9: 155-162.

Celka Z. 1999. Rośliny naczyniowe grodzisk Wielkopolski. Prace Zakładu Taksonomii Roślin UAM w Poznaniu 9: 1-159. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Celka Z. 2000a. Flora naczyniowa grodzisk na stanowisku 2 i 3 w Łeknie (powiat wągrowiecki). In: A. M. Wyrwa (ed.). Środowisko naturalne i osadnictwo w łekneńskim kompleksie osadniczym. Studia i materiały do dziejów Pałuk 3: 37-54.

Celka Z. 2000b. Problems of Cultivation Relicts. In: B. Jackowiak & W. Żukowski (eds.). Mechanisms of Anthropogenic Changes of the Plant Cover. Publications of the Department of Plant Taxonomy of the Adam Mickiewicz University in Poznań 10: 185-191. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Celka Z. 2002. Rośliny naczyniowe grodziska we Wrześnicy (pow. sławieński). In. W. Rączkowski & J. Sroka (eds.). De rebus futuris memento: przyszłość przeszłego krajobrazu Ziemi Sławieńskiej, 167-180. Fundacja "Dziedzictwo", Sławieński Dom Kultury, Sławno.

Celka Z. 2004. Distribution Atlas of Vascular Plants on the Earthworks of Wielkopolska. Publications of the Department of Plant Taxonomy of Adam Mickiewicz University in Poznań 13: 1-447. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Celka Z. 2005. Relikty dawnych upraw we wspólczesnej florze Polski. In: K. Wasylikowa, M. Lityńska-Zając & A. Bieniek (eds.). Roślinne ślady człowieka. Botanical Guidebooks, 28: 281-296.

Celka Z. 2008. Relikty dawnych upraw - jak rośliny pomagają w badaniach archeologicznych. In: W. Chudziak (ed.). Człowiek i środowisko przyrodnicze we wczesnym średniowieczu w świetle badań interdyscyplinarnych, pp. 107-121. Wyd. Nauk. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Celka Z., Chmiel J. & Lembicz M. 2001. Przyroda i zabytki kultury materialnej na Szlaku Piastowskim. In: M. Wojterska (ed.). Szata roślinna Wielkopolski i Pojezierza Południowopomorskiego. Przewodnik sesji terenowych 52. Zjazdu PTB, 24-28 września 2001, pp. 135-165. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Celka Z., Chmiel J. & Jackowiak B. 2008. Zróżnicowanie współczesnej flory roślin naczyniowych Lednickiego Parku Krajobrazowego. In: L. Burchardt (ed.). Jezioro Lednica. Historyczne i współczesne funkcjonowanie ekosystemu wodnego, pp. 81-104. Kwartet, Poznań.

Celka Z. & Drapikowska M. 2008. Relics of cultivation in Central Europe: Malva alcea L. as an example. Veget. Hist. Archaeobot. 17(Suppl. 1): 251-255. DOI 10.1007/s00334-008-0151-0

Ceynowa-Giełdoń M. 1996. Góra Św. Wawrzyńca. In: M. Rejewski & P. Bielecki (eds.). Rezerwaty przyrody województwa toruńskiego, pp. 136-140. Urząd Woj. w Toruniu, Wydz. Ochr. Środ., Woj. Kons. Przyrody, Toruń.

Ceynowa-Giełdoń M. & Kamiński D. 2004. Relikty roślinne związane z pradziejowym i wczesnośredniowiecznym osadnictwem w Kałdusie. In: W. Chudziak (ed.). Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w Kał dusie. Studia przyrodniczo-archeologiczne. Mons Sancti Laurenti 2: 129-141.

Ceynowa-Giełdoń M. & Nienartowicz A. 1994. Roślinność fortyfikacji dawnej twierdzy Toruń. Towarzystwo Naukowe w Toruniu. Prace Popularnonaukowe 62: 1-97.

Chatin A. 1861. Sur les plantes des vieux chateaux. Bulletin de la Société Botanique de France 8: 359-369.

Chmiel J. 1993. Flora roślin naczyniowych wschodniej części Pojezierza Gnieźnieńskiego i jej antropogeniczne przeobrażenia w wieku XIX i XX, cz. 1 i 2. Prace Zakładu Taksonomii Roślin UAM w Poznaniu 1; 1: 1-202, 2: 1-212. Wyd. Sorus, Poznań.

Chmiel J. 1995. Ostoje rzadkich i zagrożonych roślin naczyniowych w krajobrazie rolniczym Pojezierza Gnieźnieńskiego. In: W. Żukowski & B. Jackowiak (eds.). Ginące i zagrożone rośliny naczyniowe Pomorza Zachodniego i Wielkopolski. Prace Zakładu Taksonomii Roślin Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 3: 127-136. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Chmiel J. 1998. Refuges of forest species in the agricultural landscape (exemplified by the Gniezno Lake District). In: J. B. Faliński, W. Adamowski & B. Jackowiak (eds.). Synanthropization of plant cover in new Polish research. Phytocoenosis 10 (N.S.) Suppl. Cartogr. Geobot. 9: 229-236.

Chmiel J. 2006. Zróżnicowanie przestrzenne flory jako podstawa ochrony przyrody w krajobrazie rolniczym. Prace Zakładu Taksonomii Roślin UAM w Poznaniu 14: 1-250. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Chodurska H. 2003. Ze studiów nad fitonimami rękopiśmiennych zielników wschodnioslowiańskich XVII-XVIII wieku. Wyd. Nauk. Akademii Pedagogicznej, Prace Monograficzne, 360, 399 pp. Kraków.

Chrtek J. 1988. Urticaceae Juss. - kopřivovité. In: S. Hejný & B. Slavík (eds.). Květena České socialistické republiky, 1, pp. 530-539. Academia, Praha.

Chudziakowa J. (ed.). 1994. Wczesnośredniowieczne grodziska ziemi chelmińskiej. Katalog źródeł. 219 pp. Wyd. Uniw. M. Kopernika w Toruniu, Toruń.

Ciosek M. T. & Piórek K. 2001. Szata roślinna projektowanego rezerwatu krajobrazowego "Grodzisk" koło wsi Sabnie. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 20(1): 3-15.

Conert H. J., Hamann U., Schultze-Motel W. & Wagenitz G. (eds.). 1986. 54. Familie. Cruciferae. In: Gustav Hegi. Illustrierte Flora von Mitteleuropa 4(2): 73-514. 3 ed. Verlag Paul Parey, Berlin-Hamburg.

Cwener A. 2004. Rośliny naczyniowe kurhanów w dorzeczu dolnej Szreniawy i Nidzicy (Wyżyna Małopolska, południowa Polska). Fragm. Flor. Geobot. Ser. Polonica 11: 27-40.

Cwener A. 2005. Różnorodność flory roślin naczyniowych kurhanów w dorzeczu Szreniawy i Nidzicy (Wyżyna Małopolska, południowa Polska). In: K. Wasylikowa, M. Lityńska-Zając & A. Bieniek (eds.). Roślinne ślady człowieka. Botanical Guidebooks 28: 297-304.

Cwener A. & Towpasz K. 2003. Kurhany jako ostoje różnorodności gatunkowej w rolniczym krajobrazie Płaskowyżu Proszowickiego. Chrońmy Przyr. ojcz. 59(6): 57-65.

Damania A. B. 1998. Diversity of major cultivated plants domesticated in the Near East. In: A. B. Damania, J. Valkoun, G. Willcox & C. O. Qualset (eds.). The Origins of Agriculture and Crop Domestication - The Harlan Symposium, pp. 51-64. ICARDA, Aleppo, Syria.

Decker P. 1912. Beiträge zur Flora der südlichen Neumark und der Östlichen Niederlausitz. Verh. Bot. Ver. Prov. Brandenburg 53: 87-269.

Decker P. 1924. Beiträge zur Flora der südlichen Neumark und der Östlichen Niederlausitz II. Verh. Bot. Ver. Prov. Brandenburg 66: 86-119.

Dehnen-Schmutz K. 1998. Medieval castles as centers of spread of non-native plant species. In: U. Starfinger, K. Edwards, I. Kowarik & M. Williamson (eds.). Plant Invasions: Ecological Mechanisms and Human Responses, pp. 307-312. Blackhuys Publishers, Leiden, The Netherlands.

Dehnen-Schmutz K. 2000a. Nichteinheimische Pflanzen in der Flora mittelalterlicher Burgen. Dissertationes Botanicae 334: 1-119.

Dehnen-Schmutz K. 2000b. Non-native Species at Medieval Castles as Cultural Heritage. Wildland Weeds 4(1): 4-7.

Dehnen-Schmutz K. 2001. Agriophyten auf Fels- und Mauerstandorten von Burgen. In: D. Brandes (ed.). Adventivpflanzen. Beiträge zu Biologie, Vorkommen und Ausbreitungsdynamik von Archäophyten und Neophyten in Mitteleuropa. Tagungsbericht des Braunschweiger Kolloquiums vom 3. - 5. November 2000, pp. 103-115. Braunschweig.

Dehnen-Schmutz K. 2004. Alien species reflecting history: medieval castles in Germany. Diversity Distrib. 10: 147-151.

Derwich M. & Żurek A. (eds.). 2002. U źródeł Polski. Do roku 1038. Polska, Dzieje cywilizacji i narodu. 237 pp. Horyzont, Grupa Wyd. Bertelsmann Media, Warszawa, Wyd. Dolnośląskie, Wrocław.

Dobrowolska M. 1961. Przemiany środowiska geograficznego Polski do XV wieku. 172 pp. PWN, Warszawa.

Dostál J. 1989. Nová kvetena ČSSR. 1548+viii pp. Academia, Praha.

Dubiel E., Gawroński S. & Stachurska A. 1998. Relikty dawnych kultur ogrodowych w Magurskim Parku Narodowym. Fragm. Flor. Geobot. Ser. Polonica 5: 101-108.

Duchoslav M. 2002. Flora and vegetation of stony walls in East Bohemia (Czech Republic). Preslia 74: 1-25.

Duvigneaud J. 1991. Un haut lieu pour les plantes castrales: le site de Saint-Berthauld à Chaumont-Porcien (Départment des Ardennes, France). Natura Mosana 44: 49-54.

Dzwonko Z. & Loster S. 2001. Wskaźnikowe gatunki roślin starych lasów i ich znaczenie dla ochrony przyrody i kartografii roślinności. In: E. Roo-Zielińska & J. Solon (eds.). Typologia zbiorowisk i kartografia roślinności w Polsce rozważania nad stanem współczesnym. Prace Geograficzne 178: 119-132.

Faliński J. B. 1966. Antropogeniczna roślinność Puszczy Białowieskiej jako wynik synantropizacji naturalnego kompleksu leśnego. Rozprawy Uniw. Warszaw., 13, 256 pp.

Faliński J. B. 1972. Antropogeniczne zagrożenie i program ochrony muraw kserotermicznych na kemach w północnej części Równiny Bielskiej. Phytocoenosis 1(4): 287-304.

Faliński J. B. 1997. Geobotanika u progu XXI wieku. Phytocoenosis 9 (N.S.) Seminarium Geobot. 5: 1-64.

Faliński J. B. 2000. The Interpretation of Contemporary Vegetation Transformations on the Basis of the Theories of Synanthropisation and Syndynamics. In: B. Jackowiak & W. Żukowski (eds.). Mechanisms of Anthropogenic Changes of the Plant Cover. Publications of the Department of Plant Taxonomy of the Adam Mickiewicz University in Poznań 10: 9-30. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Faliński J. B., Ber A., Kobyliński Z. & Kwiatkowska-Falińska A. J. (eds.). 2005. Haćki. Zespół przyrodniczo-archeologiczny na Równinie Bielskiej. 144 pp. Białowieska Stacja Geobotaniczna Uniwersytetu Warszawskiego, Białowieża.

Faliński J. B. & Kwiatkowska-Falińska A. J. 2005. Roślinność Góry Zamkowej. In: J. B. Faliński, A. Ber, Z. Kobyliński & A. J. Kwiatkowska-Falińska (eds.). Haćki. Zespół przyrodniczo-archeologiczny na Równinie Bielskiej, pp. 121-127. Białowieska Stacja Geobotaniczna Uniwersytetu Warszawskiego, Białowieża.

Frase R. 1927. Beobachtungen über die Vegetionsverhältnisse des nördlichen Teiles der Provinz Grenzmark Posen-Westpreußen. Abhandlungen u. Berichte d. Naturwissen. Abteil. Schneidemühl 2: 25-44.

Furmanowa M., Michalska Z., Parczewski A. & Zarębska i. 1959. Lecznictwo renesansowe w Polsce na podstawie "Herbarza" Marcina z Urzędowa. Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej, seria B - Historia nauk biologicznych i medycznych 2: 233-313.

Galera H. & Sudnik-Wójcikowska B. 2010. Central European botanic gardens as centres of dispersal of alien plants. Acta Soc. Bot. Pol. 79(2): 147-156.

Garczyński W. 1959. Rośliny pomagają w odkryciach archeologicznych. Z otchłani wieków 25(1): 86-87.

Głowacki Z., Falkowski M., Krechowski J., Marciniak P., Nowicka-Falkowska K. & Wierzba M. 2003. Czerwona lista roślin naczyniowych Niziny Południowopolskiej. Chrońmy Przyr. Ojcz. 59(2): 5-41.

Głuchowska B., Izydorek I. & Sobisz Z. 1998. Interesujące i rzadsze gatunki synantropijne we florze naczyniowej Parku Krajobrazowego "Dolina Słupi" na Pomorzu Zachodnim. In: Z. Sobisz Z. & E. Wołk (eds.). Mater. II Przegl. Dział. KNP, pp. 71-75. WSP w Słupsku.

Golenz J. 1861/1862. Zur Flora des Züllichau-Schwiebuser und Krossener Kreises. Verh. Bot. Ver. Prov. Brandenburg 3-4: 128-147.

Górska I., Paderewski L., Pyrgała J., Szymański W., Gajewski L. & Okulicz Ł. 1976. Grodziska Mazowsza i Podlasia (w granicach dawnego województwa warszawskiego). 101 pp. Wyd. Zakład Narod. im. Ossolińskich, Wrocław.

Greig J. 1996. Archaeobotanical and historical records compared - a new look at the taphonomy of edible and other useful plants from the 11th to the 18th centuries A.D. Circaea, The Journal of the Association for Environmental Archaeology 12: 211-247.

Grulich V. 2002. Artemisia L. - pelyněk. In: K. Kubát (ed.). Klíč ke květeně České republiky, pp. 654-657. Academia, Praha.

Haeupler H. & Schönfelder P. (eds.). 1989. Atlas der Farn- und Blütenpflanzen der Bundesrepublik Deutschland. 768 pp. 2 Aufl. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart.

Hanelt P. & Hammer K. 1985. Relic Cultivation of Saffower as Dye-plant in Central Europe. In: A. Ashri (ed.). Sesame and Safflower Newsletter 1: 43-44.

Harris W. & Heenan P. B. 1992. Domestication of the New Zeland flora - an alternative view. New Zeland Journal of Crop and Horticultural Science 20(3): 257-271.

Hegi G. 1964a. Leonurus L. In: Illustrierte Flora von Mitteleuropa 5(4): 2389-2393. Carl Hanser Verlag, München.

Hegi G. 1964b Marrubium L. In: Illustrierte Flora von Mitteleuropa 5(4): 2393-2397. Carl Hanser Verlag, München.

Hegi G. 1964c. Nepeta L. In: Illustrierte Flora von Mitteleuropa 5(4): 2367-2372. Carl Hanser Verlag, München.

Helwing J. A. 1712. Flora Quasimodogenita sive enumeratio aliguot plantarum indigenarum in Prussia. 74 pp. Gdańsk.

Helwing J. A. 1717. Litographia Angeburgica. Królewiec.

Hellwig M. 1997. Plant remains from two cesspits (15th and 16th century) and a pond (13th century) from Göttingen, southern Lower Saxony, Germany. Veget. Hist. Archaeobot. 6: 105-116.

Hensel W. 1950. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, 1, 240 pp. Poznań.

Hensel W. 1956. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, 2, 236 pp. Poznań.

Hensel W. 1959. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, 3, 285 pp. Warszawa.

Hensel W. & Hilczer-Kurnatowska Z. 1972. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, 4, 345 pp. Wyd. PAN, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk.

Hensel W. & Hilczer-Kurnatowska Z. 1980. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, 5, 497 pp. Wyd. PAN, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk.

Hensel W. & Hilczer-Kurnatowska Z. 1987. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, 6, 404 pp. Wyd. PAN, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź.

Hensel W., Hilczer-Kurnatowska Z. & Łosińska A. 1995. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, 7, 469 pp. Algo, Poznań-Toruń.

Herbich J. 1989. The effect of earlier settlements on contemporary distribution of Adonis aestivalis L. along lower Vistula banks (Northern Poland). Braun-Blanquetia 3(2): 353-360.

Herbich J. 1996. Relationships between the Contemporary Distribution of Weed Types and Earlier Settlements along the Lower Vistula Banks (Northern Poland). Archaeological Prospection 3: 1-11.

Hereźniak J. & Sieradzki J. 2008. Przewodnik przyrodniczy po ziemi kłobuckiej. 184 pp. Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "Zielony Wierzchołek Śląska", Kłobuck.

Hermann J. & Donat P. (eds.). 1973. Corpus archäologischer Quellen zur Frühgeschichte auf dem Gebiet der Deutschen Demokratischen Republik (7. bis 12. Jahrhundert). 1. Lieferung, Bezirke: Rostock (Westteil), Schwerin und Magdeburg. 398 pp. Akademie Verlag, Berlin.

Hermann J. & Donat P. (eds.). 1979. Corpus archäologischer Quellen zur Frühgeschichte auf dem Gebiet der Deutschen Demokratischen Republik (7. bis 12. Jahrhundert). 3. Lieferung. Bezirke: Frankfurt, Potsdam, Berlin (West). 398 pp. Akademie Verlag, Berlin.

Hilgers J. 1995. Zur aktuellen Bestandssituation einiger bemerkenswerter Ruderal- und alter Kulturpflanzen an den Burgen und Burgruinen im Regierungsbezirk Koblenz. Fauna, Flora Rheinland-Pfalz 8: 79-132.

Hodgson W. C. 1999. Agavaceae Agave Family. Part One. Agave L. Century Pant, Maguey. In: Vascular Plants of Arizona. Part 5. Journal of Arizona-Nevada Academy of Science 32(1): 1-21.

Hodgson W. C. 2006. Verde Valley - A "hotspot" for rare pre-Columbian agave cultivars. The Plant Press. The Arizona Native plant Society 30(2): 5-7

Hollnagel A. 1953a. Kulturreliktpflanzen auf slawischen Inselsiedlungen im Kreis Neustrelitz. Bodenkmalpflege in Mecklenburg, pp. 151-164. Petermänken-Verlag Schwerin.

Hollnagel A. 1953b. Pflanzen als Kulturrelikte auf slawischen Inselsiedlungen. Heimatbuch des Kreises Neustrelitz, pp. 96-99. Neustrelitz.

Hrouda L. 2000. Marrubium L. - jablečník. In: B. Slavík (ed.). Květena České republiky, 6, pp. 574-578. Academia, Praha.

Hübl E. & Scharfetter E. 2008. Zur Gefäßpflanzenflora von Burgruinen in Niederösterreich. Braunschweiger Geobotanische Arbeiten 9: 249-310.

Hultén E. & Fries M. 1986. Atlas of North European vascular plants. North of the Tropic of Cancer. I-III. xvi+1172 pp. Koeltz Scientific Books, Königstein.

Hundt R. 1968. Die slawische Wallanlage der Jaromarsburg und ihre Vegetation bei Arkona auf der Insel Rügen. Natur und Naturschutz in Mecklenburg 6: 85-110.

Hyde M. A. & Wursten B. 2010a. Flora of Mozambique. http://mozambiqueflora.com/index.php

Hyde M. A. & Wursten B. 2010b. Flora of Zimbabwe. http://www.zimbabweflora.co.zw/index.php

Jackowiak B. 1990. Antropogeniczne przemiany flory roślin naczyniowych Poznania. Wyd. Nauk. UAM, seria Biologia, 42, 232 pp. Poznań.

Jackowiak B. 1993. Atlas of distribution of vascular plants in Poznań. Publications of the Department of Plant Taxonomy of the Adam Mickiewicz University in Poznań 3: 1-409.

Jackowiak B. 1998. Struktura przestrzenna flory dużego miasta. Studium metodyczno-problemowe. Prace Zakładu Taksonomii Roślin UAM w Poznaniu 8: 1-227.

Jackowiak B. 2000. Chorological and Ecological Model of Urbanophilous Plant in Central Europe. In: B. Jackowiak & W. Żukowski (eds.). Mechanisms of Anthropogenic Changes of the Plant Cover. Publications of the Department of Plant Taxonomy of the Adam Mickiewicz University in Poznań 10: 125-141. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Jackowiak B., Celka Z., Chmiel J., Latowski K. & Żukowski W. 2007. Red list of vascular flora of Wielkopolska (Poland). Biodiv. Res. Conserv. 5-8: 95-127.

Jackowiak B. & Kujawa J. 1989 (mscr.). FLORA-DAT1. opis zastosowania programu w badaniach florystyczno-ekologicznych i instrukcja obslugi. Zakład Taksonomii Roślin UAM w Poznaniu.

Jackowiak B. & Tobolski K. 1993. Tymczasowa lista florystyczna współczesnych roślin naczyniowych. W: K. Tobolski (ed.). Tymczasowy wykaz współczesnych i kopalnych roślin oraz awifauny Lednickiego Parku Krajobrazowego, pp. 19-42. Wyd. Sorus, Poznań.

Jäger E. J., Ebel F., Hanelt P. & Müller G. K. (eds.). 2008. Exkursionsflora von Deutschland. Band 5, Krautige Zier- und Nutzpflanzen. 880 pp. Spektrum Akademischer Verlag, Springer-Verlag Berlin, Heidelberg.

Jakubowska-Gabara J. & Kucharski L. 1999. Ginące i zagrożone gatunki flory naczyniowej zbiorowisk naturalnych i półnaturalnych Polski Środkowej. Fragm. Flor. Geobot. Ser. Polonica 6: 55-74.

Jalas J. 1953. Hemerokorit ja hemerobit. Luonnon Tutkija 57: 12-16.

Jalas J. 1955. Hemerobe und hemerochore Pflanzenarten. Ein terminologischer Reformversuch. Acta Soc. Fauna Flora Fenn. 72(11): 1-15.

Janssen A. 1990. Flora und Vegetation der Ruine Stollberg/Steigerwald - anthropogene Veränderung des Wuchspotentials. Tuexenia 10: 385-400.

Jażdżewski K. 1938. Cmentarzyska kultury ceramiki wstęgowej i związane z nimi ślady osadnictwa w Brześciu Kujawskim. Wiad. Archeol. 15: 1-105.

Jundziłł B. S. 1791. Opisanie roślin w prowincyi W. X. L. naturalnie rosnących według układu Linneusza. 570 pp. + Regester. W Drukarni J. K. Mci y Rzeplitey u XX. Piarow.

Kagalo A. A., Shevera M. V. & Levanets A. A. (eds.). 2004. Biodiversity of Kam'yanets'-Podil's'kyi. Preliminary critical inventarisation checklist of plants, fungy and animals. 180 pp. L'viv, Liga-Press.

Kaletynowie M. I. T. & Lodowski J. 1968. Grodziska wczesnośredniowieczne województwa wrocławskiego. 180 pp. Wyd. Zakład Nar. im. Ossolińskich, Wrocław.

Kamińska J. 1953. Grody wczesnośredniowieczne ziem Polski środkowej na tle osadnictwa. Łodzkie Tow. Nauk., Sectio II, 11, 267 pp.

Kamiński D. 2004. Early medieval fortified settlements at Kałdus and Płutowo (Chełmno land, northern Poland) - places of plant invasion and refuges. Ecological Questions 4: 105-114.

Kamiński D. 2006a. Szata roślinna grodzisk wczesnośredniowiecznych ziemi chełmińskiej. Ph. D. Thesis, Department of Plant Taxonomy and Geography, Nicolas Copernicus Uniersity, Toruń.

Kamiński D. 2006b. Floristic diversity on the early medieval earthworks of Chełmno Land (Ziemia Chełmińska) in NW Poland. Biodiv. Res. Conserv. 3-4: 344-347.

Kamiński D. 2010. Murawa kserotermiczna w rezerwacie "Góra świętego Wawrzyńca" (ziemia chełmińska). In: H. Ratyńska & B. Waldon (eds.). Ciepłolubne murawy w Polsce - stan zachowania i perspektywy ochrony, pp. 150-157. Wyd. Uniw. K. Wielkiego, Bydgoszcz.

Kintzel W. 1971. Pflanzliche Kulturrelikte auf slawischen Burgwällen im Kreis Lübz. In: Informationen des Bezirkkreises für Ur- und Frühgeschichte Schwerin 11: 25-27.

Kirschleger F. 1862. Sur les plantes des vieux chateaux dans la région Alsato-Vosgienne. Bulletin de la Société Botanique de France 9: 15-18.

Kirschner J. 2002. Valerianaceae Batsch. - kozlíkovité. In: K. Kubát (ed.). Klíč ke květeně České republiky, pp. 491-495. Academia, Praha.

Klichowska M. 1955. Szczątki roślinne z grodziska łęczyckiego. Studia Wczesnośredniowieczne 3: 371-375.

Klichowska M. 1972. Rośliny naczyniowe w znaleziskach kulturowych Polski północno-zachodniej. PTPN, Prace Kom. Biol. 35(2): 1-89.

Kluk K. 1805. Dykcyonarz roślinny, 1, 214 pp. Drukarnia Xięży Piarów, Warszawa.

Kluk K. 1808. Dykcyonarz roślinny, 2, 256 pp. Drukarnia Xięży Piarów, Warszawa.

Knörzer K.-H. 1978. Entwicklung und Ausbreitung des Leindotters (Camelina sativa s.l.). Berichte der Deutschen Botanischen Gesellschaft 91(1): 187-195.

Knörzer K.-H. 1996. Pflanzentransport im Rhein zur Römerzeit, im Mittelalter und heute. Decheniana 149: 81-123.

Kobyliński Z. 2000. Ochrona krajobrazu archeologicznego. Krajobrazy dziedzictwa narodowego 2: 45-53.

Koch O. 1897. Flora von Teterow. Archiv des Vereins der Freunde der Naturgeschichte in Mecklenburg 50: 246-270.

Kola A. 1994. Grody ziemi chełmskiej w późnym średniowieczu. Tow. Nauk. w Toruniu, Prace Archeolog. 9, 251 pp.

Korczyński M. 2010. Flora grodzisk Wyszogrodu i Zamczyska na terenie miasta Bydgoszczy. In: H. Ratyńska & B. Waldon (eds.). Ciepłolubne murawy w Polsce - stan zachowania i perspektywy ochrony, pp. 201-207. Wyd. Uniw. K. Wielkiego, Bydgoszcz.

Korczyński M. & Śpiewakowski E. R. 1991. Struktura rozmieszczenia i wielkości populacji obuwika pospolitego Cypripedium calceolus L. nad jeziorem Kwiecko (woj. koszalińskie). Prądnik. Prace Muz. Szafera 3: 183-191.

Kornaś J. 1949-1950. Niektóre interesujące rośliny synantropijne zebrane w okolicach Krakowa i Miechowa. Acta Soc. Bot. Pol. 20(1): 119-124.

Kornaś J. 1959. Wpływ człowieka i jego gospodarki na szatę roślinną Polski - flora synantopijna. In: W. Szafer (ed.). Szata roślinna Polski, 1, pp. 87-125. PWN, Warszawa.

Kornaś J. 1968. Geograficzno-historyczna klasyfikacja roślin synantropijnych. Mater. Zakł. Fitosoc. Stos. U.W. 25: 33-41.

Kornaś J. 1977. Analiza flor synantropijnych. Wiad. Bot. 21(2): 85-91.

Kornaś J. 1981. Oddziaływanie człowieka na florę: mechanizmy i konsekwencje. Wiad. Bot. 25(3): 165-182.

Kornaś J. & Medwecka-Kornaś A. 2002. Geografia roślin. 634 pp. Wyd. Naukowe, PWN Warszawa.

Korniak T. 1992. Flora segetalna północno-wschodniej Polski, jej przestrzenne zróżnicowanie i współczesne przemiany. Acta Acad. Agricult. Techn. Olst. Agricultura 53, Suppl. A: 1-76.

Kowal T. 1966. Studia systematyczne nad nasionami rodzajów Delia Dum., Spergula L. i Spergularia Presl. Monogr. Bot. 21: 245-270.

Kowalenko W. 1938. Grody i osadnictwo grodowe w Wielkopolsce wczesnohistorycznej (od VII do XII wieku). Biblioteka Prehistoryczna, 345 pp. Poznań.

Kowarik I. 1988. Zum menschlichen Einfluss auf Flora und Vegetation. Theoretische Konzepte und ein Quantifizierungsansatz am Beispiel von Berlin (West). Landschaftsentwicklung und Umweltforschung TU Berlin 56: 1-280.

Kowarik I. 2003. Human agency in biological invasions: secondary releases foster naturalisation and population expansion of alien plant species. Biological Invasions 5: 293-312.

Kraepelin G. 2000. Der Kräutergarten des Küchenhofs Altenberg. Altenberger Blätter 8: 58-63.

Krahulec F. 2002. Alliaceae Agardh - česnekovité. In: K. Kubát (ed.). Klíč ke květeně České republiky, pp. 752-758. Academia, Praha.

Krause E. H. L. 1896. Über die Flora der Burgruinen. Mitteilungen der Philomatischen Gesellschaft in Elsaß-Lothringen 4(1): 8-13.

Krause L. 1897. Bericht über die 50. Generalversammlung des Vereins der Freunde der Naturgeschichte in Mecklenburg am 26. Mai 1896 zu Teterow. Archiv des Vereins der Freunde der Naturgeschichte in Mecklenburg 50: 344-354.

Krawiecowa A. 1951. Analiza geograficzna flory synantropijnej miasta Poznania. PTPN, Prace Kom. Biol. 13(1): 1-131.

Krawiecowa A. 1968. Udział apofitów i antropofitów w spektrum geograficznym flory gór Opawskich (Sudety Wschodnie). Mater. Zakł. Fitos. Stosow. Uniw. Warsz. 25: 97-107.

Krawiecowa A. & Rostański K. 1972. Projekt usprawnienia klasyfikacji roślin synantropijnych. Phytocoenosis 1(3): 217-222.

Kroll H. 1995. Literature on archaeological remains of cultivated plants (1992/1993). Veget. Hist. Archaeobot. 4: 51-66.

Kroll H. 1996. Literature on archaeological remains of cultivated plants (1994/95). Veget. Hist. Archaeobot. 5: 169-200.

Kroll H. 1997. Literature on archaeological remains of cultivated plants (1995/1996). Veget. Hist. Archaeobot. 6: 25-67.

Kroll H. 1998. Literature on archaeological remains of cultivated plants (1996/1997). Veget. Hist. Archaeobot. 7: 23-56.

Kroll H. 1999. Literature on archaeological remains of cultivated plants (1997/1998). Veget. Hist. Archaeobot. 8: 129-163.

Kroll H. 2000. Literature on archaeological remains of cultivated plants (1998/1999). Veget. Hist. Archaeobot. 9: 31-68.

Kroll H. 2001. Literature on archaeological remains of cultivated plants (1999/2000). Veget. Hist. Archaeobot. 10: 33-60.

Kruk J. 1994. Botanika w badanich nad dawnymi społecznościami ludzkimi (uwagi archeologa). Polish Bot. Stud. Guidebook Series 11: 9-16.

Kunick W. 1974. Veränderungen von Flora und Vegetation einer Großstadt, dargestellt am Beispiel von Berlin (West). Diss. Tech. Univ. Berlin 83: 1-472.

Küster H. 1995. Postglaziale Vegetationsgeschichte Südbayerns. Geobotanische Studien zur prähistorischen Landschaftskunde. 372 pp. Berlin.

Küster H. 1998. Wassergraben oder trockenes Schutzbauwerk? Sedimentologische, hydrologische und botanische Untersuchungen zu Genese und Verfüllung des stauferzeitlichen Stadtgrabens von Ulm. In: A. Bräuning (ed.). Um Ulm herum. Untersuchungen zu mittelalterlichen Befestigungsanlagen in Ulm. Forschungen und Berichte der Archäologie des Mittelalters in Baden-Württemberg 23: 127-140.

Kwiatkowski P. & Struk M. 2003. Szata roślinna Wzgórza Homole i otoczenia (Wzgórza Lewińskie). Annales Silesiae 33: 67-101.

Labuda G. 1981. Wytworzenie wspólnoty etnicznej i kulturalnej plemion Słowiańszczyzny połabskiej i jej przemiany w rozwoju dziejowym. In: J. Strzelczyk (ed.). Słowiańszczyzna połabska między Niemcami a Polską. Wyd. Nauk. UAM w Poznaniu, seria Historia 95: 7-34.

Lachowicz F., Olczak J. & Siuchniński K. 1977. Osadnictwo wczesnośredniowieczne na Pobrzeżu i Pojezierzu Wschodniopomorskim. Wybrane obszary próbne. Katalog. Wyd. Nauk. UAM w Poznaniu, seria Archeologia, 9, 316 pp. Poznań.

Laghetti G., Piergiovanni A. R., Galasso I., Hammer K. & Perrino P. 2000. Single-flowered vetch (Vicia articulata Hornem.): A relic crop in Italy. Genetic Resources and Crop Evolution 47: 461-465.

Lambdon P. W., Pyšek P., Basnou C., Hejda M., Arianoutsou M., Essl F., Jarošík V., Pergl J., Winter M., Anastasiu P., Andriopoulos P., Bazos I., Brundu G., Celesti-Grapow L., Chassot P., Delipetrou P., Josefsson M., Kark S., Klotz S., Kokkoris Y., Kühn I., Marchante H., Perglová I., Pino J., Vilŕ M., Zikos A., Roy D. & Hulme P. E. 2008. Alien flora of Europe: species diversity, temporal trends, geographical patterns and research needs. Preslia 80: 101-149.

Latałowa M. 1998. Botanical analysis of a bundle of flax (Linum usitatissimum L.) from an early medieval site in northern Poland; a contribution to the history of flax cultivation and its field weeds. Veget. Hist. Archaeobot. 7(2): 97-107.

Latałowa M. 1999a. Palaeoecological reconstruction of the environmental conditions and economy in early medieval Wolin - against a background of the Holocene history of the landscape. Acta Palaeobot. 39(2): 183-271.

Latałowa M. 1999b. Pyłek i szczątki makroskopowe roślin w warstwach kulturowych wczesnośredniowiecznego portu w Wolinie. Polish Bot. Stud., Guidebook Series 23: 245-261.

Latałowa M. 2007. Od redakcji serii wydawniczej Stowarzyszenia Archeologii Środowiskowej Środowisko-Człowiek-Cywilizacja. In: M. Makohonienko, D. Makowiecki & Z. Kurnatowska (eds.). Studia interdyscyplinarne nad środowiskiem i kulturą człowieka w Polsce. Środowisko - Człowiek - Cywilizacja, 1, p. 7. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.

Latałowa M. & Badura M. 1996. Szczątki roślinne. In: M. Rębkowski (ed.). Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, I. Badania na działkach przy ul. Ratuszowej 9-13. Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Kołobrzeg, pp. 385-415.

Latałowa M., Badura M. & Jarosińska J. 2003. Archaeobotanical samples from non-specific urban contexts as a tool for reconstructing environmental conditions (examples from Elbląg and Kołobrzeg, northern Poland). Veget. Hist. Archaeobot. 12(2): 93-104

Latałowa M., Badura M., Jarosińska J. & Święta-Musznicka J. 2007. Useful plants in medieval and post-medieval archaeobotanical materials from the Hanseatic towns of northern Poland (Kołobrzeg, Gdańsk and Elbląg). In: S. Karg (ed.). Medieval Food Traditions in Northern Europe. PNM Studies in Archaeology & History 12: 39-72. National Museum 12, Copenhagen.

Latałowa M. & Rączkowski W. 1999a. Szczątki lnu (Linum usitatissimum L.) z wczesnośredniowiecznego stanowiska we Wrześnicy (Polska północna) w interpretacji botanicznej i archeologicznej. Polish Bot. Stud., Guidebook Series 23: 263-278.

Latałowa M. & Rączkowski W. 1999b. New Data on Early Medieval Flax Cultivation: an Archaeobotanical Record from Northern Poland. Environmental Archaeology 4: 33-40.

Latiff A., Faridah Hanum I., Zainudin Ibrahim A., Goh M. W. K., Loo A. H. B. & Tan H. T. W. 1999. On the vegetation and flora of Pulau Toman, Peninsular Malaysia. The Raffles Bulletin of Zoology Suppl. 6: 11-72.

Latowski K. 1994. Geographical-historical Status of Viola odorata in North-West Poland. In: S. Mochnacký & A. Terpó (eds.). Anthropization and Environment of Rural Settlements. Flora and Vegetation. Thaiszia. Proceedings of international Conference, Sátoraljaújhely 22.-26. August 1994, pp. 67-74.

Latowski K. 1998. Vascular Plants at the Railway Stations of the Town of Plovdiv (Bulgaria). In: A. Terpó & S. Mochnacký (eds.). II. Anthropization and Environment of Rural Settlements. Flora and Vegetation. Proceedings of International Conference, Tarcal-Tokaj Hungarian Republic, 24.-28. July 1996, pp. 27-37. Budapest.

Latowski K. 2004. Rośliny naczyniowe terenów kolejowych Wielkopolskiego Parku Narodowego. Cz. I. Skład i właściwości na odcinku Stęszew-Luboń. Morena 11: 61-84.

Latowski K. 2005. Rośliny naczyniowe terenów kolejowych Wielkopolskiego Parku Narodowego. Cz. II. Skład i właściwości na odcinku Osowa Góra-Puszczykowo. Morena 12: 19-37.

Latowski K. 2011. Rola szlaków kolejowych w kształtowaniu flory. Ekologia i Technika 3A (112 A): 16-21.

Latowski K., Chmiel J., Jackowiak B. & Żukowski W. 2010. Udział antropofitów we florze segetalnej Wielkopolski. Fragm. Agronomica 27(3): 103-111.

Latowski K. & Topuzović M. 1998. Synanthropic flora of railway areas in Kragujevac (Yugoslavia) and its characteristics. In: S. Mochnacký & A. Terpó (eds.). III. Anthropization and Environment of Rural Settlements. Flora and Vegetation. Proceedings of International Conference, Zemplinska Širava, 23-26.6.1998, pp. 36-48. Košice.

Láníková D. & Sádlo J. 2009. Nitrofilní vegetace zdí (Cymbalario muralis-Parietarietea judaicae). In: M. Chytrý (ed.). Vegetace České republiky. 2 Ruderální, plevelová, skalní a sut'ová vegetace, pp. 441-448. Academia, Praha.

Leciejewicz L. 1989. Słowianie zachodni. Z dziejów tworzenia się średniowiecznej Europy. 424 pp. Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław.

Lemouland Q. 2004. Impact des occupations anciennes du sol sur l'environnement actuel: approche par une étude de végétation. Colloque foręt, archéologie et eivironnement. Sylva http://www2.nancy.inra.fr/collectif/sylva2004/pages/resumes.htm

Lemouland Q. & Perrin G. 2007. Impact de l'habitat du Bas Moyen Age du Goënidou et de son parcellaire associé sur l'environnement actuel: approche par une étude de végétation (Berrien, 29). In: J-L. Dupouey, E. Dambrine, C. Dardignac & M. Georges-Leroy (eds.). La mémoire des foręts, pp. 235-243. Ed. ONF, INRA & DRAC Lorraine.

Lennar G. & Niessen J. 1910. Die Flora alter Baudenkmäler am Niederrhein. In: Der deutsche Niederrhein vom Erftgebiet bis zur Landesgrenze, pp. 111-120. Krefeld.

Lisch G. C. F. 1861. Der Burgwall von Teterow und die Stiftung des Klostres Dargun. Jahrbuch 26, p. 181.

Lityńska-Zając M. 1997. Roślinność i gospodarka rolna w okresie rzymskim. Studium archeobotaniczne. 279 pp. Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Kraków.

Lityńska-Zając M. 2005a. Nowe znalezisko owocków nawrotu lekarskiego Lithospermum officinale L. ze stanowiska kultury mierzanowickiej w Szarbi. In: K. Wasylikowa, M. Lityńska-Zając & A. Bieniek (eds.). Roślinne ślady człowieka. Botanical Guidebooks 28: 103-109.

Lityńska-Zając M. 2005b. Chwasty w uprawach roślinnych w pradziejach i wczesnym średniowieczu. 444 pp. Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Kraków.

Lityńska-Zając M., Moskal-Del Hoyo M. & Nowak M. 2008. Plant remains from an early Neolithic settlement at Moravany (eastern Slovakia). Veget. Hist. Archaeobot. 17(Suppl. 1): 81-92. DOI 10.1007/s00334-008-0179-1

Lityńska-Zając M. & Wasylikowa K. 2005. Przewodnik do badań archeobotaniczych. In: J. B. Faliński & P. Szmajda (eds.). Vademecum Geobotanicum, pp. 566. Wyd. Sorus, Poznań.

Lodowski J. 1980. Dolny Śląsk na początku średniowiecza (VI-X w.). 280 pp. Wyd. Zakład Nar. im. Ossolińskich, Wrocław.

Lohmeyer W. 1975a. Rheinische Höhenburgen als Refugien für nitrophile Pflanzen. Natur und Landschaft 50: 311-318.

Lohmeyer W. 1975b. Zur Kenntnis der anthropogenen Flora und Vegetation des Tomberges bei Rheinbach im Rhein-Sieg-Kreis. Beiträge zur naturkundlichen Forschung in Südwestdeutschland 34: 209-213.

Lohmeyer W. 1984. Vergleichende Studie über Flora und Vegetation auf der Rheinbrohler Ley und dem Ruinengelände der Höhenburg Hammerstein (Mittelrhein). Natur und Landschaft 59: 478-483.

Lohmeyer W. & Sukopp H. 1992. Agriophyten in der Vegetation Mitteleuropas. Schriftenreihe für Vegetationskunde 25: 1-185.

Lohmeyer W. & Sukopp H. 2001. Agriophyten in der Vegetation Mitteleuropas. Unveröffentlichte Fortschreibung der Sammlung von Daten über agriophytische Vorkommen von Pflanzenarten. http://www.oekosys.tu-berlin.de/fileadmin/fg35/Forschung/Downloads/liste_agrio.pdf

Loster S. 1985. Dolina Wierzbanówki: 8. Ocena flory za pomocą wskaźników liczbowych. Zeszyty Nauk. UJ 752, Prace Bot. 13: 29-58.

Łosiński W., Olczak J. & Siuchniński K. 1971. Źródła archeologiczne do studiów nad wczesnośredniowiecznym osadnictwem grodowym na terenie województwa koszalińskiego. UAM, Prace Wydz. Filozoficzno-Historycznego, seria Archeologia, 4, 295 pp.

Łuczaj Ł. 2004. Dzikie rośliny jadalne polski. Przewodnik survivalowy. 268 pp. Wyd. II poszerzone. Chemigrafia, Krosno.

Maarel E. M. van der 1971. Florastatistieken als bijdrage tot de evalutie van natuurgebieden. Gorteria 5: 176-188.

Makohonienko M. 2000. Przyrodnicza historia Gniezna. 121 pp. Wyd. Homini, Bydgoszcz-Poznań.

Makohonienko M., Makowiecki D. & Czerniawska J. (eds). 2007a. Eurosian Perspectives on Environmental Archaeology. Annal Conference of the Association for Environmental Archaeology (AEA). September 12-15, 2007, Poznań, Poland. 223 pp.

Makohonienko M., Makowiecki D. & Kurnatowska Z. (eds.). 2007b. Studia interdyscyplinarne nad środowiskiem i kulturą człowieka w Polsce. Środowisko - Człowiek - Cywilizacja, 1, 299 pp. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Makohonienko M., Makowiecki D. & Kurnatowska Z. 2007c. Wprowadzenie. In: M. Makohonienko, D. Makowiecki & Z. Kurnatowska (eds.). Studia interdyscyplinarne nad środowiskiem i kulturą człowieka w Polsce. Środowisko - Człowiek - Cywilizacja, 1, pp. 9-10. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Marcin z Urzędowa 1595. Herbarz Polski. MDVC. Drukarnia Lazarzowa, Kraków.

Marszałek J. 1993. Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach. 266 pp. Wyd. Stanislaw Kryciński, Warszawa.

Matuszkiewicz W. 2001. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. In: J. B. Faliński (ed.). Vademecum Geobotanicum 3, 537 pp. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.

Maurizio A. 1926. Pożywienie roślinne i rolnictwo w rozwoju dziejowym. 409 pp. Nakładem Kasy Mianowskiego, Warszawa.

Mayer J. G. 2010. Tajemnice sztuki medycznej średniowiecznych zakonnic. 204 pp. Wyd. WAM, Kraków.

Mazaraki M. 1963. Kruszczyk drobnolistny na Górze Zamkowej w Lipowcu. Chrońmy Przyr. Ojcz. 19(1): 11-17.

Májeková J. & Zaliberová M. 2009. Invasive and expansive plant species in Slovakian agrocoenoses. Biodiv. Res. Conserv. 9-10: 51-56.

Meusel H. 1943. Vergleichende Chorologie. I. Texteil. Gebrüder Borntraeger, Berlin.

Meusel H. & Jäger E. J. (eds.). 1992. Vergleichende Chorologie der zentraleuropäischen Flora. III. Text ix+333 pp., Karten, Literatur, Register pp. ix+422-688. Gustav Fischer Verlag, Jena-Stuttgart-New York.

Meusel H., Jäger E., Rauschert S. & Weinert E. 1978. Vergleichende Chorologie der zentraleuropäischen Flora. II. Text xi+418 pp., Karten pp. 259-421. Gustav Fischer Verlag, Jena.

Miczyński K. 1949-1950. Owies szorstki (Avena strigosa Schreb.) - zanikająca roślina uprawna w powiecie nowotarskim. Acta Soc. Bot. Pol. 20(1): 155-168.

Miller H. 1899. Zur Flora der Gegend von Koschmin. Zeitschr. Botan. Abteil. Naturwiss. Verein. 5(3): 76-86.

Mirek Z. 1981. Genus Camelina Cr. in Poland - taxonomy, distribution and habitats. Fragm. Flor. Geobot. 27(3): 445-507.

Mirek Z. 1995. Relikty doświadczeń łąkarskich na Polanie Stoly w Tatrzańskim Parku Narodowym. Chrońmy Przyr. ojcz. 51(6): 72-77.

Mirek Z. 2001a. VU Galium cracoviense Ehrend. - Przytulia małopolska. In: R. Kaźmierczakowa & K. Zarzycki (eds.). Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe, wyd. 2, pp. 306-308. PAN, Instytut Botaniki im. W. Szafera, Instytut Ochrony Przyrody, Kraków.

Mirek Z. 2001b. EX Camelina alyssum (Miller). Thell. - Lnicznik właściwy. In: R. Kaźmierczakowa & K. Zarzycki (eds.). Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe, wyd. 2, pp. 170-171. PAN, Instytut Botaniki im. W. Szafera, Instytut Ochrony Przyrody, Kraków.

Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H., Zając A. & Zając M. 2002. Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. In: Z. Mirek (ed.). Biodiversity of Poland, 1, 442 pp. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków.

Moysiyenko I. & Sudnik-Wójcikowska B. 2006a. The flora of kurgans in the steppe zone of southern Ukraine - phytogeographical and ecological aspects. Polish Botanical Studies 22: 387-398.

Moysiyenko I. & Sudnik-Wójcikowska B. 2006b. The flora of kurgans in the desert steppe zone of southern Ukraine. Chornomorski Bot. Journ. 2(1): 5-35.

Nadolski A. 1987. Łęczyca wczesnośredniowieczna i jej zabytki. In: Środowisko naturalne i historyczne Łęczycy, jego przemiany i kierunki rozwoju. Sesja naukowa, Łęczyca, dnia 26 i 27 marca 1979 roku, pp. 34-39. Towarzystwo Naukowe Płockie, Oddział w Łęczycy.

Nanke 1899. Neue Standorte seltener Pflanzen aus der Umgegend von Samter. Zeitschr. Botan. Abteil. Naturwiss. Verein. 6(1): 1-6.

Navie S. & Csurhes S. 2010. Weed risk assessment Horseradish tree Moringa oleifera. 22 pp. The State of Queensland, Department of Employment, Economic Development and Innovation.

Nowiński M. 1977. Dzieje roślin i upraw ogrodniczych. 368 pp. PWRiL, Warszawa.

Nowiński M. 1983. Dzieje upraw i roślin leczniczych. Wyd. II, 332 pp. PWRiL, Warszawa.

Olaczek R. 1987. Zmiany szaty roślinnej okolic Łęczycy w okresie minionego 1000-lecia. Sesja naukowa, Łęczyca, dnia 26 i 27 marca 1979 roku, pp. 7-11. Towarzystwo Naukowe Płockie, Oddział w Łęczycy.

Olczak J. & Siuchniński K. 1976. Typologia wczesnośredniowiecznych grodzisk Pomorza środkowego. Slavia Antiqua 23: 111-152.

Olczak J. & Siuchniński K. 1969. Źródła archeologiczne do studiów nad wczesnośredniowiecznym osadnictwem grodowym na terenie województwa koszalińskiego. Tom III. Wyd. Nauk. UAM w Poznaniu, seria Archeologia, 3, 264 pp.

Olczak J. & Siuchniński K. 1985. Źródła archeologiczne do studiów nad wczesnośredniowiecznym osadnictwem grodowym na terenie województwa słupskiego. Tom I. Wyd. Nauk. UAM w Poznaniu, seria Archeologia, 25, 175 pp.

Olczak J. & Siuchniński K. 1989. Źródła archeologiczne do studiów nad wczesnośredniowiecznym osadnictwem grodowym na terenie województwa słupskiego. Tom II. Wyd. Nauk. UAM w Poznaniu, seria Archeologia, 29, 165 pp.

Opravil E. 1998. Zusammenfassende Übersicht der Ergebnisse von Analysen der Makroreste pflanzlicher Herkunft aus Mikulčice. In: L. Poláček (ed.). Studien zum Burgwall von Mikulčice 3. Spisy Archeol. ustav. Akad. Brno 11: 327-353.

Otto H.-W. & Krebs W. 1991. Die Flora des Stolpener Burgberges. Abh. Ber. Naturkundemus. Görlitz 65(4): 1-20.

Ożarowski A. 1982. Rośliny lecznicze stosowane w fitoterapii. In: A. Ożarowski (ed.). Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy, wyd. III, 44-282 pp. Pań. Zakł. Wyd. Lek., Warszawa.

Paczoski J. 1933. Szata roślinna kurhanu króla Władysława Warneńczyka. PTPN, Prace Kom. Mat.-Przyr. seria B, 6: 157-172.

Parker K. C., Hamrick J. L., Hodgson W. C., Trapnell D. W., Parker A. J. & Kuzoff R. K. 2007. Genetic consequences of pre-Columbian cultivation for Agave murpheyi and A. delamateri (Agavaceae). Am. J. Bot. 94(9): 1479-1490.

Pawłowska S. 1971. Rodzina: Apocynaceae, Toinowate. In: B. Pawłowski & A. Jasiewicz (eds.). Flora Polski. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, 12, pp. 42-44. PWN, Warszawa-Kraków.

Pawłowska S. 1972. Charakterystyka statystyczna i elementy flory polskiej. In: W. Szafer & K. Zarzycki (eds.). Szata roślinna Polski, 1, pp. 129-206. PWN, Warszawa.

Perkal J. 1967. Matematyka dla przyrodników i rolników, część 2, 314 pp. PWN Warszawa.

Pettersson B. 1943. Av människan införda växter i floran kring vara Fornborgar och medeltidsfästen. Nordenskjöld-Samfundets Tidskr. 2: 22-84.

Pettersson B. 1952. Sannolika kulturspar i den nylänska kustfloran. Nordenskjöld-Samfundets Tidskr. 2: 72-108.

Piontek J., Iwanek B. & Segeda S. 2008. Antropologia o pochodzeniu Słowian. Monografie Instytutu Antropologii UAM 12: 1-155.

Pivarci R. & Behm H. 2001. Kulturreliktpflanzen - ein wenig beachtetes kulturelles Erbe, dargestellt am Beispiel Nordostdeutschalands. In: H. Behm (ed.). Kulturelles Erbe - Landschaften im Spannungsfeld zwischen Zerstörung und Bewahrung. Beitrage zur Tagung vom 26. - 28. 1998 in Rostock, pp. 147-150. Inter Media GmbH Wittenburg.

Podbielkowski Z. & Sudnik-Wójcikowska B. 2003. Słownik roślin użytkowych. Wyd. VII popr. i uzupeł. 708 pp. PWRiL, Warszawa.

Podgórska B. & Podgórski A. 2004. Polski zielnik kulinarny. Krajowe zioła jadalne i przyprawy. Leksykon i przepisy. 274 pp. Wyd. Kurpisz, Poznań.

Polcyn M. 2003. Archeobotaniczna interpretacja wczesnośredniowiecznych, podwodnych warstw kulturowych z Ostrowa Lednickiego i Giecza. Biblioteka Studiów Lednickich 9: 1-77.

Powling A. 2009. The Palms of Buton, Indonesia, an Island in Wallacea. Palms 53(2): 84-91.

Prach K., Pyšek P. & Bastl M. 2001. Spontaneous vegetation succession in human-disturbed habitats: a pattern across seres. Appl. Veget. Sci. 4: 83-88.

Prange W. 1996. Das Kleine Immergrün (Vinca minor L.) in Westdeutschland - eine Kulturreliktpflanze aus römischer Zeit. Schr. Naturwiss. Ver. Schlesw.-Holst. 66: 71-96.

Pyšek P. 1998. Alien and native species in Central European urban floras: a quantitative comparison. Journal of Biogeography 25: 155-163.

Pyšek P. & Hulme P. E. 2011. Biological invasions in Europe 50 years after Elton: time to sound the Alarm. In: D. M. Richardson (ed.). Fifty years of invasion ecology: the legacy of Charles Elton, pp. 7388, Blackwell Publishing, Oxford.

Pyšek P., Jarošík V., Chytrý M., Kropáč Z., Tichý L. & Wild J. 2005. Alien plants in temperate weed communities: prehistoric and recent invaders occupy different habitats. Ecology 86(3): 772-785.

Pyšek P., Lambdon P. W., Arianoutsou M., Kühn I., Pino J. & Winter M. 2009. Chapter 4. Alien Vascular Plants of Europe. In: Daisie (eds.). Handbook of Alien Species in Europe, pp. 43-61. Springer.

Pyšek A., Pyšek P., Jarošík V., Hájek M. & Wild J. 2003. Diversity of native and alien plant species on rubbish dumps: effects of dump age, environmental factors and toxicity. Diversity Distrib. 9: 177-189.

Pyšek P., Richardson D. M., Rejmánek M., Webster G. L., Williamson M. & Kirschner J. 2004. Alien plants in checklists and floras: towards better communication between taxonomists and ecologists. Taxon 53(1): 131-143.

Pyšek P., Sádlo J. & Mandák B. 2002. Catalogue of alien plants of the Czech Republic. Preslia 74: 97-186.

Rączkowski W. & Sroka J. (eds.). 2002. De rebus futuris memento: przyszłość przeszłego krajobrazu kulturowego Ziemi Sławieńskiej. 180 pp. Fundacja "Dziedzictwo", Sławieński Dom Kultury, Sławno.

Regulation of the Minister of Environment of 09 July 2004 on wild species of plants under protection. Journal of Laws No 168 (2004), item 1764.

Reyman T. 1948. Dokumentaryczne wartości odkryć w kopcu wschodnim w Rosiejewie, w pow. pińczowskim. Slavia Antiqua 1: 42-83.

Reynolds S. C. P. 2002. A catalogue of alien plants in Ireland. Occasional Papers 14: 1-414.

Richardson D. M., Pyˇek P., Rejmánek M., Barbour M., G., Panetta F. D. & West C. J. 2000. Naturalization and invasion of alien plants: concepts and definitions. Diversity Distrib. 6: 93-107.

Rostafiński J. 1900. Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Vol. 1, XXI + 605 pp. Druk UJ, Kraków.

Rostański A. 1998. Anthropohytes and apohytes in colonization process on the post-industrial heaps in Upper Silesia Region. In: J. B. Faliński, W. Adamowski & B. Jackowiak (eds.). Synanthropization of plant cover in new Polish research. Phytocoenosis 10 (N.S.) Suppl. Cartogr. Geobot. 9: 199-201.

Rostański A. 2006. Spontaniczne kształtowanie się pokrywy roślinnej na zwałowiskach po górnictwie węgla kamiennego na Górnym Śląsku. Prace naukowe Uniw. Śląskiego w Katowicach 2410: 1-232.

Roth H. J. 2000. Die Bedeutung der Pflanzen im Leben der Klöster. Altenberger Blätter 8: 5-9.

Rothmaler W., Jäger E. J. & Werner K. 2005. Exkursionsflora von Deutschland. Band 4, Gefäßpflanzen: Kritischer Band. 980 pp. Spektrum Akademischer Verlag, Elsevier Gmbh, München.

Rösch M. 1996. Archäobotanische Untersuchungen in der spätbronzezeitlichen Ufersiedlung Hagnau-Burg (Bodenseekreis). In: G. Schöbel (ed.). Die Spätbronzezeit am nordwestlichen Bodensee. Taucharchäologische Untersuchungen in Hagnau und Unternhldingen 1982-1989. Siedlungen im Alpenvorland 4. Forschungen und Berichte Vor- Frühgeschichte in Baden-Württemberg 47: 239-311.

Rösch M. 1998. Pflanzenreste als historische Quellen spätmittelalterlicher Alltagskultur - Neue Untersuchungen in Südwestdeutschland. In: K. Bedal, S. Fechter, & H. Heidrich (eds.). Haus und Kultur im Spätmittelalter. Quellen und Materialien zur Hausforschung in Bayern, Schriften und Kataloge des Fränkischen Freilandmuseums Bad Windsheim 30: 59-74.

Rösch M. 1999. Ernährung und Umwelt im mittelalterlichen Villingen. Botanische Untersuchungen an archäologischen Bodenbefunden. In: B. Jenisch (ed.). Die Entstehung der Stadt Villingen. Archäologische Zeugnisse und Quellenüberlieferung. Forschungen und Berichte der Archäologie des Mittelalters in Baden-Württemberg 22: 365-573.

Rösch M. & Fischer E. 1999. Pflanzenreste aus einer Lehwand. Dokumente von Landwirtschaft und Ernährung im 14. Jahrhundert. In: B. Scholkmann & B. Schröder (eds.). Unter Putz und Pflastersein. Bauforschung und Mittelalterarchäologie in Reutlingen. Zum Beispiel Pfäfflinhofstrasse 4. pp. 126-138. Reutlingen.

Russow B. 2000. Slawische Kulturreliktpflanzen im naturschutzfachlichen Gutachten - Ein Beispiel. Labus 11: 57-60.

Russow B. 2002. Pflanzen auf ur- und frühgeschichtlichen Siedlungsplatzen - Ein Diskussionsbeitrag zur Problematik der Kulturreliktpflanzen. Pulsatilla 5: 37-49.

Russow B. & Schulz A. 2001. Die Schutzproblematik slawischer Kulturreliktpflanzen am Beispiel der Bestandssituation auf den Inselsiedlungen des Altkreises Neustrelitz - Ein Vergleich 1950-2000. Naturschutzarbeit in Mecklenburg-Vorpommern 44(1): 75-80.

Russow B. & Schulz A. 2002. Die Vegetationsveränderung auf Inseln im Strelitzer Land. Labus 16: 14-19.

Rutkowski L. 2004. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Wyd. II, popr. i unowocześnione, 814 pp. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.

Rybníček K., Dickson J. & Rybní Čkova E. 1998. Flora and vegetation at about A. D. 1100 in the vicinity of Brno, Czech Republic. Veget. Hist. Archaeobot. 7: 155-165.

Sajkiewicz R. & Witkowska E. 2006. Archeofity segetalne we florze obiektów warownych Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych. Pamiętnik Puławski 143: 157-162.

Sajkiewicz R. & Witkowska E. 2009. Vascular plant of fortified structures of the Kraków-Częstochowa Upland - selected problems. In: J. Holeksa, B. Babczyńska-Sendek & S. Wika (eds.). The role of geobotany in biodiversity conservation, pp. 239-245. University of Silesia, Katowice.

Sádlo J. & Chytrý M. 2009. Vegetace skal, zdí a stabilozovaných sutí (Asplenietea trichomanis). In: M. Chytrý (ed.). Vegetace České republiky. 2 Ruderální, plevelová, skalní a sut'ová vegetace, pp. 406-440. Academia, Praha.

Sádlo J. & Matoušek V. 2008. Aktuální vegetace jako předmět historických a archeologických interpretací. In: J. Beneš & P. Pokorný (eds.). Bioarcheologie v České republice, Jihočeská universita, Přírodiovědecká fakulta et Archeologický ústav AVČR Praha 489-514.

Samsonowicz H. 2007. Do roku 1506. In: Historia Polski, vol. 1. Polska do 1586 r. pp. 21-442. PWN, Warszawa.

Schneider F. & Fleschutz E. 2001. Pflanzenbestände mittelalterlicher Burganlagen süddeutscher Landschaften - botanisch-vegetationskundliche Grundlagen für Schutz- und Pflegemaânahmen. Diplomarbeit. 154 pp. Fachhochschule Nürtingen, Fachbereich Landespflege.

Schreiber A. 1981. Familie. Urticaceae A. L. Juss. In: H. J. Conert, U. Hamann, W. Schultze-Motel & G. Wagenitz (eds.). Gustav Hegi. Illustrierte Flora von Mitteleuropa 3(1): 296-307. 3 ed. Verlag Paul Parey, Berlin-Hamburg.

Schuldt E. 1985. Groß Raden. Ein slawischer Tempelort des 9./10. Jahrhunderts in Mecklenburg. Schriften zur Ur- und Frühgeschichte, vol. 29. Akademie Verlag, Berlin.

Serafini L. (ed.). 2007. Historia powszechna, vol. 7, 719 pp. Instituto Geografico De Agostini S.p.A., Novara.

Siegl A. 1998. Flora und Vegetation mittelalterlicher Burgruinen. In: I. Kowarik, E. Schmidt & B. Siegl (eds.). Naturschutz und Denkmalpflege: Wege zu einem Dialog im Garten, pp. 193-202. Hochschulverlag ETH Zürich.

Simon G. 2000. Die Entwicklung von Arzneipflanzengärten aus den Klostergärten des Mittelalters. Altenberger Blätter 8: 10-40.

Simonová D. 2008. Alien flora on walls in southern and western Moravia. In: B. Tokarska-Guzik, J. H. Brock, G. Brundu, L. Child, C. C. Daehler & P. Pyšek (eds.). Plant Invasions: Human perception, ecological impacts and management, pp. 317-332. Backhuys Publishers, Leiden.

Slavík B. 1992. Malvaceae Juss. - slézovité. In: B S. Hejný & B. Slavík (eds.). Květena České republiky, 3, pp. 282-316. Academia, Praha.

Slavík B. 1997. Anthriscus Pers. - kerblík. In: B. Slavík (ed.). Květena České Republiky, 5, pp. 273-284. Academia, Praha.

Slavík B. 2000a. Lithospermum L. - kamejka. In: B. Slavík (ed.). Květena České republiky, 6, pp. 184-186. Academia, Praha.

Slavík B. 2000b. Vinca L. - barvínek. In: B. Slavík (ed.). Květena České republiky, 6, pp. 62-64. Academia, Praha.

Slavík B. & Slavíková Z. 1997. Chaerophyllum L. - krabilice. In: B. Slavík (ed.). Květena České republiky, 5, pp. 284-294. Academia, Praha.

Sneath P. H. & Sokal R. R. 1973. Numerical Taxonomy. W.H. Freeman. 573 pp. Freeman, San Francisco.

Sobisz Z. & Młotkowska A. 1997. Materiały do poznania flory średniowiecznych grodzisk otuliny Parku Krajobrazowego "Dolina Słupi". In: K. Latowski (ed.). Studia nad florą i fauną - bioindykacja, bioróżnorodność, metodyka badań, pp. 45-49. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Sonnensberg J. & Röller O. 1999. Untersuchungen zur Bedeutung von Burgruinen und Burgfesten als Lebensräume für Moose. Pfälzer Heimat 50(4): 131-135.

Stace C. A. 1997. New flora of the British Isles. Second edition. 1130 pp. Cambridge Univ. Press, The Bath Press, Bath.

StatSoft, Inc. 2008. STATISTICA (data analysis software system), version 8.0. http://www.statsoft.com

Stecki K. & Zaleski K. 1928. Parietaria officinalis L., Geranium sibiricum L. i inne rośliny, jako pozostałości dawnego Botanicznego Ogrodu Licealnego w Krzemieńcu. Kosmos 53(4): 680-684.

Stika H.-P. 1996. Römerzeitliche Pflanzenreste aus Baden-Württemberg. Materialhefte zur Archäologie in Ba-den-Württemberg 36, 205 pp. Stuttgart.

Struve 1895. Die Umgebung von Samter in botanischer Beziehung. Zeitschr. Botan. Abteil. Naturwiss. Verein. 2(1): 16-18.

Strzelczyk J. 2000. Znaleziska roślinne wczesnośredniowiecznego grodziska w Łeknie (stanowisko 3). In: A. M. Wyrwa (ed.). Środowisko naturalne i osadnictwo w łekneńskim kompleksie osadniczym. Studia i materiały do dziejów Pałuk 3: 163-169.

Suder D. & Towpasz K. 2010. Rośliny kserotermiczne grodzisk i zamczysk w dolinach Raby, Dunajca i Wisłoki. In: H. Ratyńska & B. Waldon (eds.). Ciepłolubne murawy w Polsce - stan zachowania i perspektywy ochrony, pp. 425-432. Wyd. Uniw. K. Wielkiego, Bydgoszcz.

Suder D. 2010. Walory przyrodnicze grodziska Chełmie na Pogórzu Bocheńskim (Kotlina Sandomierska) i jego otoczenia. Chrońmy Przyr. Ojcz. 66(6): 437-445.

Sudnik-Wójcikowska B. 1987. Flora miasta Warszawy i jej przemiany w ciągu XIX i XX wieku. Cz. 1: 1-242. Wyd. Uniw. Warsz.

Sudnik-Wójcikowska B. 1998. Czasowe i przestrzenne aspekty procesu synantropizacji flory na przykładzie wybranych miast Europy Środkowej. 167 pp. Wyd. Uniw. Warsz., Warszawa.

Sudnik-Wójcikowska B. & Moysiyenko I. I. 2008a. The floristic differentiation of microhabitats within kurgans in the desert steppe zone of southern Ukraine. Acta Soc. Bot. Pol. 77(2): 139-147.

Sudnik-Wójcikowska B. & Moysiyenko I. I. 2008b. The synanthropic flora of kurgans within three steppe zones in southern Ukraine. Biodiv. Res. Conserv. 11-12: 41-48.

Sudnik-Wójcikowska B. & Moysiyenko I. I. 2010. Zonal character of the flora of kurgans in central and southern Ukraine. Biodiv. Res. Conserv. 17: 47-52.

Sukopp H. 1969. Der Einfluss des Menschen auf die Vegetation. Vegetatio 17: 360-371.

Sukopp H. 1972. Wandel von Flora und Vegetation in Mitteleuropa unter dem Einfluss des Menschen. Ber. ü. Landwirtschaft 50(1): 112-139.

Sułowski Z. 1981. Sporne problemy dziejów Związku Wieletów-Luciców. In: J. Strzelczyk (ed.). Słowiańszczyzna połabska między Niemcami a Polską. Wyd. Nauk. UAM w Poznaniu, seria Historia 95: 155-165.

Sychowa M. 1985. Bunias L., Rukiewnik. In: A. Jasiewicz (ed.). Flora Polski, Rośliny naczyniowe, 4, pp. 148-149. PWN, Warszawa-Kraków.

Sykes W. R. 1977. Kermadec Islands flora: an annotated checklist. 216 pp. New Zealand Department of Scientific and Industrial Research Bulletin 219, Wellington.

Sykes W. R. 2004. Succulents misbehaving in my gardens. New Zeland Botanical Society, Newsletter 75: 16-28.

Symonides E. 2010. Znaczenie powiązań ekologicznych w krajobrazie rolniczym. Woda-Środowisko-Obszary wiejskie 10(4): 249-263.

Śpiewakowski E. R., Korczyński M., Spanidis A. & Piasecki J. 1990. Stanowisko Cypripedium calceolus L. na jeziorem Kwiecko w województwie koszalińskim. Bad. Fizjogr. Pol. Zach. seria B-Botanika 40: 221-230.

Śpiewakowski E. R., Spanidis A., Piasecki J. & Korczyński M. 1988. Największe stanowisko obuwika pospolitego Cypripedium calceolus na Pomorzu Zachodnim. Chrońmy Przyr. Ojcz. 44(4): 74-78.

Świerkosz K. 1993. Flora i zbiorowiska roślinne murów miasta Wrocławia. Acta Univ. Wratislav. 1480, Prace Bot. 53: 19-58.

Święs F. 1997. A survey of ruderal vegetation in Poland: phytocoenoses with Lycium barbraum L. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin-Polonia, sectio C, 52: 7-26.

Tamura K., Dudley J., Nei M. & Kumar S. 2007. MEGA4: Molecular Evolutionary Genetics Analysis (MEGA) software version 4.0. Molecular Biology and Evolution 24: 1596-1599.

Thoms. 2000. Die Bedeutung der Pflanze in der mittelalterlichen Heilkunst und im Klosterleben. Altenberger Blätter 8: 48-54.

Tobolski K. (ed.). 1991. Wstęp do paleoekologii Lednickiego Parku Krajobrazowego. Biblioteka Studiów Lednickich 1, 157 pp. Wyd. Nauk UAM, Poznań.

Tobolski K. & Polcyn M. 1993. Tymczasowa lista florystyczna roślin kopalnych. W: K. Tobolski (ed.). Tymczasowy wykaz współczesnych i kopalnych roślin oraz awifauny Lednickiego Parku Krajobrazowego, pp. 43-54. Wyd. Sorus, Poznań.

Tokarska-Guzik B. 2003. Habitat preferences of some alien plants (kenophytes) occuring in Poland. In: A. Zając, M. Zając & B. Zemanek (eds.). Phytogeographical problems of synanthropic plants, pp. 75-83. Institute of Botany, Jagiellonian University, Cracow.

Tokarska-Guzik B. 2005. The Establishment and Spread of Alien Plant Species (Kenophytes) in the Flora of Poland. Prace naukowe Uniw. Śląskiego w Katowicach 2372: 1-192.

Towpasz K. & Kotańska M. 2005. Współczesna szata roślinna grodziska w Stradowie (Wyżyna Małopolska, Południowa Polska). In: K. Wasylikowa, M. Lityńska-Zając & A. Bieniek (eds.). Roślinne ślady człowieka. Botanical Guidebooks 28: 305-312.

Trojan P. 1975. Ekologia ogólna. 419 pp. PWN Warszawa

Trzcińska-Tacik H. 1979. Flora synantropijna Krakowa. Rozpr. habil. UJ, 32: 1-278. Kraków.

Trzcińska-Tacik H. & Lityńska-Zając M. 1999. Różnorodność flory niewielkiego obszaru od okresu rzymskiego do współczesności w południowej Polsce. Polish Bot. Stud., Guidebook Series 23: 197-209.

Trzcińska-Tacik H. & Wasylikowa K. 1982. History of the synanthropic changes of flora and vegetation of Poland. Memorabilia zool. 37: 47-69.

Trzcińska-Tacik H. & Wieserowa A. 1976. Flora of Cracow in the early medieval and medieval periods. Folia Quaternaria 47: 67-81.

Urbisz A. 1989. Szata roślinna rezerwatu archeologicznego Cmentarzysko Jaćwingów na Suwalszczyźnie. Chrońmy Przyr. Ojcz. 45(2): 50-51.

Voigtländer U. 1973. Zum Problem der Kulturreliktpflanzen. Mitteilungen des Bezirksfachausschusses für Ur- und Frühgeschichte Neubrandenburg 20: 34-38.

Vollrath H. 1958-1960. Burgruinen bereichern die Flora - Ein Beitrag zur Flora des Oberpfälzer Waldes. Berichte der Naturwissenschaftlichen Gesellschaft Bayreuth 10: 150-172.

Waga J. 1847. Flora polska jawnokwiatowych rodzajów, 1, 774 pp. W Drukarni Stanisława Strąbskiego, Warszawa.

Waga J. 1848. Flora polska jawnokwiatowych rodzajów, 2, 679 pp. W Drukarni Stanisława Strąbskiego, Warszawa.

Warcholińska A. U. 1998. Papaveretum argemones (Libb. 1932) Krusem. et Vlieg. 1939 in Poland. In: J. B. Faliński, W. Adamowski & B. Jackowiak (eds.). Synanthropization of plant cover in new Polish research. Phytocoenosis 10 (N.S.) Suppl. Cartogr. Geobot. 9: 131-144.

Weretelnik E. 1982. Flora i zbiorowiska roślin murów niektórych miast i zamków na Dolnym Śląsku. Acta Univ. Wratislav. 530, Prace Bot. 25: 63-110.

West C. J. 2002. Eradication of alien plants on Raoul Island, Kermadec Islands, New Zeland. In: C. R. Veitch & M. N. Clout (eds.). Turning the tide: the eradication of invasive species, pp. 365-373. IUCN SSC Invasives Species Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK.

Wierzbicka B. 2002. Mniej znane rośliny warzywne. 102 pp. Wyd. Uniw. Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn.

Willebrand 1852. Zur Flora der Burgwälle. Archiv des Vereins der Freunde der Naturgeschichte in Mecklenburg 6: 132-133.

Witkowska E. 2004. Rzadkie gatunki roślin naczyniowych wybranych wzgórz zamkowych i strażnic na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. In: J. Partyka (ed.). Zróżnicowanie i przemiany środowiska przyrodniczokulturowego Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Tom I Przyroda, pp. 199-204. Wyd. Ojcowski Park narodowy, Ojców.

Wodziczko A., Krawiec F. & Urbański J. 1938. Pomniki i zabytki przyrody Wielkopolski. Wyd. Okr. Kom. Ochr. Przyr. na Wielkopolskę i Pomorze 8: 1-472.

Wrońska-Pilarek D., Jagodziński A. M. & Sigiel A. 2006. The vascular plants of the early medieval settlement "Poganka" near Wabcz in the Chełmno region. Acta Sci. Pol. Silv. Colendar. Rat. Ind. Lignar. 5(1): 107-122.

Wrzesień M. 2005. Alien species of grasses in the flora of the railway areas of central-eastern Poland. In: L. Frey (ed.). Biology of Grasses, pp. 139-150. W. Szafer institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków.

Wrzesień M. 2006. Kenophytes chorologically related to the habitats of railway grounds in central eastern Poland. Biodiv. Res. Conserv. 1-2: 92-94.

Wyrwa A. M. 2003. The Necessity for Interdisciplinary Approach to a Natural Environment in Prehistory and History. The Case of the Settlement Complex in Łekno, Wągrowiec County, Wielkopolska Province. Archeozoologia 21: 161-200.

XVII IBC. 2005a. XVII International Botanical Congress. Vienna, Austria, Europe. Austria Center Vienna. 17-23 July 2005. Abstracts. 728 pp.

XVII IBC. 2005b. XVII International Botanical Congress. Vienna, Austria, Europe. Austria Center Vienna. 17-23 July 2005. Final program. 108 pp.

Zabłocki J. 1952. Szczątki roślinne ze stanowiska wczesnośredniowiecznego w Jeziorku, powiat Giżycko, wydobyte w r. 1950. Materiały wczesnośredniowieczne 2: 211-225.

Zabłocki J. 1958. Wyniki badań nad współczesną roślinnością grodziska i jego otoczenia w Jeziorku, pow. Giżycko. Materiały starożytne 3: 79-84.

Zabłocki J. & Żurowski J. 1932. Znalezienie zapasów Lithospermum w dwu stanowiskach kultury małopolskiej. Kom. Androp. I Prehist. PAU, Kraków. Materjały prehistoryczne 1: 1-28.

Zając A. 1978. Atlas of distribution of vascular plants in Poland (ATPOL). Taxon 27(5-6): 481-484.

Zając A. 1979. Pochodzenie archeofitów występujących w Polsce. Rozpr. habil. Uniw. Jagiell, 29: 1-213. Druk UJ w Krakowie.

Zając A. 1983. Studies on the origin of archeophytes in Poland. Part I. Methodical considerations. Zeszyty Nauk. Uniw. Jagiell. 670, Prace bot. 11: 87-107.

Zając A. 1987a. Studies on the origin of archeophytes in Poland. Part II. Taxa of Mediterranean and Atlantic-Mediterranean origin. Zeszyty Nauk. Uniw. Jagiell. 790, Prace bot. 14: 7-50.

Zając A. 1987b. Studies on the origin of archeophytes in Poland. Part III. Taxa of Irano-Turanian, Euro-Siberian-Irano-Turanian and Medieterraean-Irano-Turanian origin. Zeszyty Nauk. Uniw. Jagiell. 834, Prace bot. 15: 93-129.

Zając A. 1988. Studies on the origin of archeophytes in Poland. Part IV. Taxa of Pontic-Pannonian, Mediterraneo-South Asiatic, South Asiatic and Middle Europaean origin. Archaeophyta anthropogenea. Archaeophyta resistentia. Archaeophytes of unknown origin. Zeszyty Nauk. Uniw. Jagiell. 872, Prace bot. 17: 23-51.

Zając A., Zając M. & Tokarska-Guzik B. 1998. Kenophytes in the flora of Poland: list, status and origin. In: J. B. Faliński, W. Adamowski & B. Jackowiak (eds.). Synanthropization of plant cover in new Polish research. Phytocoenosis 10 (N.S.) Suppl. Cartogr. Geobot. 9: 107-116.

Zając A. & Zając M. 2000. Processes of Speciation in Synanthropic Floras. In: B. Jackowiak & W. Żukowski (eds.). Mechanisms of Anthropogenic Changes of the Plant Cover. Publications of the Department of Plant Taxonomy of the Adam Mickiewicz University in Poznań 10: 31-38. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.

Zając A. & Zając M. (eds.). 2001. Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland. xii+714 pp. Edited by Laboratory of Computer Chorology, Institute of Botany, Jagiellonian University, Cracow.

Zając E. & Zając A. 1973. Badania nad zasięgami roślin synantropijnych. 3. Corydalis lutea DC. 4. Linaria cymbalaria (L.) Mill. 5. Impatiens Roylei Walp. Zeszyty Nauk. Uniw. Jagiell. Prace Bot. 1: 41-55.

Zając E. & Zając A. 1975. Lista archeofitów występujących w Polsce. Zeszyty Uniw. Jagiell. Prace Bot. 3: 7-15.

Zając M. & Zając A. 2003. Różnorodność gatunkowa - rośliny naczyniowe i inne. In: R. Andrzejewski & A. Weigle (eds.). Różnorodność biologiczna Polski. Drugi polski raport - 10 lat po Rio, pp. 67-82. Narodowa Fundacja ochrony Środowiska, Warszawa.

Zając M. & Zając A. 2009. The geographical elements of native flora of Poland. 94 pp. Edited by Laboratory of Computer Chorology, Institute of Botany, Jagiellonian University, Kraków.

Zarzycki K. Leonurus L., Serdecznik. In: B. Pawłowski (ed.). Flora Polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, 11, pp. 100-101. PWN, Warszawa-Kraków.

Zarzycki K., Trzcińska-Tacik H., Różański W., Szeląg Z., Wołek J. & Korzeniak U. 2002. Ecological indicator values of vascular plants of Poland. In: Z. Mirek (ed.). Biodiversity of Poland, 2, 183 pp. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków.

Zarzycki K. & Szeląg Z. 2006. Red list of the vascular plants in Poland. In: Z. Mirek, K. Zarzycki, W. Wojewoda & Z. Szeląg (eds.). Red list of plants and fungi in Poland, pp. 9-20. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków.

Zohary D. & Hopf M. 2000. Domestication of plants in the Old World. 316 pp. Oxford University Press, Oxford.

Żukowski W., Latowski K., Jackowiak B. & Chmiel J. 1995. Rośliny naczyniowe Wielkopolskiego Parku Narodowego. Prace Zakladu Taksonomii Roślin UAM w Poznaniu 4: 1-229. Bogucki Wyd. Nauk. Poznań.

Biodiversity Research and Conservation

The Journal of Adam Mickiewicz University

Journal Information

Metrics

All Time Past Year Past 30 Days
Abstract Views 0 0 0
Full Text Views 109 109 14
PDF Downloads 62 62 7