XP-endo Finisher: A New Solution for Smear Layer Removal

Abstract Introduction The aim of this study was to evaluate using SEM analysis the effectiveness of a new instrument XP-endo Finisher in cleaning root canal walls after instrumentation with BioRaCe NiTi rotary instruments. Material and Methods This in vitro study was conducted on 30 extracted single rooted teeth divided in two groups. Instrumentation of all canals was done using basic BioRaCe NiTi rotary instruments with copious irrigation of 2% NaOCl. In the first group, after complete instrumentation smear layer was removed using XP-endo Finisher, while the other group served as negative control. The roots were then after longitudinally cut and SEM analysis was performed. The presence of smear layer in the coronal, middle and apical third was assessed. The data were statistically analyzed using Mann-Whitney U-test (p<0.05). Results The results showed that average value of smear layer on the canal walls in the XP-endo Finisher group was significantly lower than in the control group (p<0.05). Conclusion XP-endo Finisher after canal instrumentation with NiTi rotary instruments effectively cleaned canal walls and removed smear layer.


INTRODUCTION
The success of endodontic treatment depends signifi cantly on the quality of cleaning and shaping the root ca nal system.However, adequate canal preparation, which involves mechanical (instrumentation) and chemical as pects (irrigation) is difficult to achieve due to the complex canal morphology [1].
Both hand and rotary instrumentation create smear layer of different thickness on the canal walls as a con sequence of cutting dentin [2].This layer contains remi nants of dentin, pulp tissue, microorganisms and covers canal walls touched by instruments [2,3].The presence of smear layer and debris, especially in the apical portion of the canal, is of clinical significance because bacteria in combination with unfavorable local factors may cause endodontic failure [4].In addition, this layer closes tu bules and reduces the effect of irrigating solutions, sig nificantly affects the quality of obturation and outcome of endodontic treatment [3,4].
Instrumentation using rotary NiTi instriments is rela tively new approach in the preparation of root canals, but effective cleaning of a complex canal system still remains a challenge for dental practitioners [2,5].It has been con firmed that NiTi rotary instruments provide faster and better canal preparation in the form of elongated cone and with minimal risk of transportation [69].However, due to the limited efficacy of instruments alone in the cleaning root canals, it is necessary to add rinsing of canals using appropriate irrigants [3].Endodontic irrigants by their physical and chemical actions allow dissolution of smear layer on the canal walls and its partial removal [1,3].It is necessary to use a combination of different irrigants and most frequently used is a combination of NaOCl and EDTA.NaOCl provides reduction of microorganisms and dissolu tion of organic part while EDTA acts on inorganic content and contributes significantly to the removal of dentine de bris and smear layer from the root canal walls [2,9,10].
EDTA and various concentrations of citric acid are used as final rinse after instrumentation as well as various solutions of lactic, tannic acid, acetic acid, polyacrylic acid or tetracycline (MTAD) [3,10,11].Chitosan can also be used to remove smear layer.It represents natural polysac charide solution, which contains chlorhexidine and has a slight chelating effect [10,12].Another means for smear layer removal include ultrasound or laser techniques [3,13,14].It has been confirmed that the use of flex ible microbrushes can reduce debris and remove smear layer from root canal walls [2,15].Removal of smear layer from the canal walls before final obturation significantly increases sealer adhesion and reduces the incidence of microleakage along the canal walls [16,17].However, none available technique provides complete and efficient removal of smear layer therefore, research is directed to wards finding new resources and instruments to remove smear layer effectively.
The aim of this study was to evaluate using SEM analy sis the effectiveness of a new instrument XPendo Fin isher in cleaning root canal walls after instrumentation with BioRaCe NiTi rotary instruments.

MATERIAL AND METHODS
This in vitro study included 30 singlerooted teeth extracted for orthodontic or periodontal reasons.Prior to the experi ment, teeth were stored in saline at 4°C.Access cavity in all teeth was prepared using high speed handpiece and dia mond bur.Glide path was achieved using ISO 15 and work ing length determined 1 mm shorter than the length when the file appears at the apex.Apex of each tooth was closed with pink wax to prevent leakage of the irrigant through the apical foramen during canal preparation.The teeth were divided into two groups (15 teeth each).
Instrumentation of all canals was done using a basic set of NiTi rotary instrument BioRaCe (FKG Dentaire, Swiss) according to the manufacturer's instructions [18].Hand piece with reduced number of revolutions (16: 1) and endomotor TCM ENDO V (Nouvag AG, Swiss) was used.During instrumentation, all teeth were irrigated with 2 ml of 2% sodium hypochlorite solution (Chlorax, Cerkamed, Poland) after each instrument.At the end of instrumenta tion canals were flushed with 5ml of 2% solution of NaO Cl.Plastic syringes of 2 ml (during instrumentation) and 5 ml (for final rinse) volume and an appropriate needle size 27 bent at the angle of 30° were used for irrigaton.
In the first group of teeth, after complete instrumenta tion, smear layer was removed using a new instrument XPendo Finisher (FKG Dentaire, Swiss), while the second group of teeth served as control (no smear layer removal).XPendo Finisher was taken from sterile packaging and placed in the handpiece.Working length for each canal was determined using plastic tube and stopper.XPendo Finisher instrument was cooled using spray ENDO Frost (RSA, Colten, Whaledent GmBH, Germany) through the plastic tube and placed in the canal filled with irrigant.Using gentle movements of insertion and withdrawal XPendo Finisher was applied in each canal during one minute.After on minute canals were washed with the rest of the NaOCl solution.
After complete procedure, crowns of all teeth were cut using a diamond disc, roots were split longitudinally and selected halves prepared for SEM (JEOL, JSM 6460 LV, JAPAN).Dentinal wall of each tooth was observed under the SEM in the region of coronal, middle and apical thirds using different magnifications and photomicrographs were done.Qualitative assessment of smear layer on root canal walls was based on criteria given by Hulsmann et al. [19]: Grade 1 -no smear layer, dentinal tubules open; Grade 2 -there is a small amount of smear layer, open some dentinal tubules; Grade 3 -homogeneous smear layer covering canal walls, a few dentinal tubules open; Grade 4 -complete canal wall covered with homogenous smear layer, dentinal tubules closed; Grade 5 -ordinary homogeneous smear layer covering the entire canal walls.
The obtained results were analyzed using the Mann-Whitney Utest.

RESULTS
The average scores for the smear layer in a group where XPendo Finisher was used were significantly lower than in the group where smear layer was not removed (p=0.013)(Table 1).Mann-Whitney Utest did not show statistically significant differences in smear layer scores between the two groups in the coronal, middle or apical third of canals (Table 2).
After applying XPendo Finisher clean walls were ob served in the coronal third, no smear layer and open den tinal tubules in the middle third (Figure 1) and shreds of smear layer with number of open dentinal tubules in the apical third of the canals (Figure 2).Instrumentation us ing BioRaCe instruments produced more smear layer on the canal walls in the middle (Figure 3) than in the apical third of the canal (Figure 4).

DISCUSSION
The main goal of endodontic treatment is to instrument and irrigate root canal walls and ensure effective cleaning of endodontic space, including complete removal of necrotic or vital pulp, ie.all bacteria from the root canal system [20].
Removal of smear layer that forms along the walls during instrumentation is an important clinical parameter for the success of endodontic treatment [1,2,4,21].
In our study, all teeth were instrumented and irrigated using the same protocol (done by the same practitioner), therefore, results can be regarded solely as a function of the final cleaning of the canal system.The results showed a significantly more efficient removal of the smear layer from the root canal walls after using XPendo Finisher.The use of this instrument resulted in more efficient cleaning of the canal system and considerably less smear layer at all levels (coronal, middle, apical).Instrumentation tech niques [6,9,16,22] and the choice of irrigants and irriga tion techniques [3,10,22,23,24] are the key factors for the success of endodontic treatment.Although due to the complex anatomy it is difficult to achieve the shape of an elongated cone [25], crowndown technique using NiTi rotary instruments provides efficient cleaning and shap ing of canals for significantly shorter time [21,22,26,27].
In the current study, the efficacy of NiTi rotary files in the cleaning of root canals was evaluated using numerical evaluation of smear layer in coronal, middle and apical third of the canal, which is consistent with the findings of other researchers [7,10,17,19,27].In the control group BioRaCe rotary files produced a small amount of smear layer along the canal walls.This result can be attributed primarily to their flexibility, design and electrochemically polished surface [28,29].File design with alternating ac tive (to cut) and nonactive parts (to eliminate dentin de bris) and copious irrigation provide efficient cleaning of canal walls [29,30,31].Small amount of smear layer also could be attributed to the fact that instrumentation was done in straight canals only and with copious irrigation.File design also had influence on low ammount of smear layer [17,21,22].Coronal and middle third of canals were cleaner and showed less smear layer than apical third.This can be attributed primarily to larger diameter of the coronal part and better tissuechemical contact during instrumentation and the fact that dentin is exposed to larger volume of irrigant [15,22,32].Also, BioRaCe NiTi rotary files provide wide and funnel shaped canal with larger apical conicity (6%) allowing deeper aplication of needle and irrigants [15,22,31,33,34].This endodontic system also shows significantly less transportation in the apical portion of the canal compared to other rotary NiTi systems [31].Low amount of smear layer and dentinal debris found could be the consequence of the speed of file rotation.It has been shown earlier that slightly faster file rotation produce better cleaning effect (BioRaCe rotation speed is 600 r/min) compared to other rotary NiTi instru ments (300400 r/min) [17,34].
Although combination of NaOCl and EDTA is gold standard in chemomechanical instrumentation of canals [11,13,21,24,32] in the current study only NaOCl was used [31,35,36].As the main goal of the current study was to evaluate cleaning effect of BioRaCe NiTi rotary files, to avoid the effect of chelating agents in smear layer removal [21,31,36] only sodium hypochlorite was used as irrigant.Sodium hypochlorite shows dissolving efficacy on the organic part of dentin, but also extraordinary an tibacterial activity [11,31].Although complete cleaning was not achieved, effective cleaning and removal of smear layer was noticed at all levels of the canal.It is important to note that with the use of EDTA results would have been better and smear layer removed more effectively in the apical portion of canals [21,31,32,35,36].
After canal instrumentation using BioRaCe NiTi rotary files, XPendo Finisher was used to remove smear layer and effective action at all canal levels was found.Noticable in the current study was effective removal of smear layer in the apical portion of the canal.This can be attributed to wider diameter of used files (ISO40) and better efficien cy of irrigants [11,15,31,35,36].It has been confirmed that rotary NiTi files during instrumentation come into contact with only 4045% of the canal walls, therefore, large portion of the canal surface remains untreated [21,27].Instrumentation removes only dentin that comes in contact with rotating file and at the same time a large portion of dentin debris stays in these untreated areas [21,26].It can be removed only using copious and effec tive irrigation [11,32].Due to specific design, XPendo Finisher can reach those inaccessible parts of the canal and provide better cleaning [18].Small diameter (ISO 25) and the fact that it can change its shape during rotation in the canal (M and A phase) allow this file to reach inacces sible areas of the canal wall and efficiently remove dentin debris and smear layer [18].XPendo Finisher is rotary NiTi file without taper which with efficient irrigation in instrumented canals can remove smear layer and dentin debris from inaccessible areas.

CONCLUSION
Within the limits of this study it can be concluded that chemomechanical instrumentation with BioRaCe rotary NiTi files provided good cleaning of the root canal walls.Application of XPendo Finisher after instrumentation in a singlerooted teeth removed smear layer from root canal walls in all segments.

KRATAK SADRŽAJ
Uvod Cilj ovog ra da je bio da se SEM ana li zom pro ve ri efi ka snost no vog in stru men ta XP-en do Fi nis her na kva li tet čišće nja zi do va ka na la ko re na zu ba na kon in stru men ta ci je Bi o Ra Ce Ni Ti ro ti ra ju ćim in stru men ti ma.Ma te ri jal i me to de ra da Is tra ži va nja su iz ve de na u uslo vi ma in vi tro na 30 eks tra ho va nih jed no ko re nih zu ba po de lje nih u dve gru pe.In stru men ta ci ja svih ka na la je re a li zo va na osnov nim se tom Bi o Ra Ce Ni Ti ro ti ra ju ćih in stru me na ta uz iri ga ci ju dvo pro centnim ras tvo rom Na OCl.U pr voj gru pi je na kon in stru men ta ci je za ukla nja nje raz ma znog slo ja ko ri šćen XP-en do Fi nis her, a dru ga gru pa je slu ži la kao kon trol na.Ko re no vi svih zu ba su uz du žno po de lje ni i SEM me to dom je ana li zi ran kva li tet či šće nja ka na la kore na, od no sno po sto ja nje raz ma znog slo ja u kru nič noj, sred njoj i apek snoj tre ći ni.Po da ci su sta ti stič ki ana li zi ra ni Man-Vit ni je vim (Mann-Whit ney) U-te stom (p<0,05).Re zul ta ti Do bi je ni re zul ta ti su po ka za li da je ukup na sred nja vred nost po sto ja nja raz ma znog slo ja na zi do vi ma ka na la u gru pi gde je ko ri šćen XP-en do Fi nis her bi la sta ti stič ki zna čaj no ma nja ne go u kon trol noj gru pi uzo ra ka (p<0,05).Za klju čak XP-en do Fi nis her po sle ob ra de ka na la Ni Ti ro ti ra ju ćim in stru men ti ma efi ka sno či sti ka nal i ukla nja raz ma zni sloj sa zido va ka na la.Ključ ne re či: XP-en do Fi nis her; raz ma zni sloj; Ni Ti ro ti ra ju ći in stru men ti; SEM UVOD Uspeh en do dont skog le če nja umno go me za vi si od kva li te ta či šće nja i ob li ko va nja ka nal nog si ste ma zu ba.Me đu tim, od go va ra ju ću pre pa ra ci ju ka na la, ko ja pod ra zu me va me ha nič ki (in stru men ta ci ja) i he mij ski aspekt (iri ga ci ja), uglav nom je te ško ostva ri ti zbog slo že ne mor fo lo gi je ka na la [1].
Ruč nom ili ma šin skom in stru men ta ci jom se kao po sle di ca se če nja den ti na na po vr ši ni zi do va ka na la stva ra raz ma zni sloj raz li či te de blji ne [2].Ovaj sloj sa dr ži ostat ke den ti na pulp nog tki va, mi kro or ga ni zme i uglav nom po kri va in stru men ti ra ne zi do ve ka na la [2,3].Po sto ja nje raz ma znog slo ja i de bri sa, po seb no u apek snom de lu ka na la, od kli nič kog je zna ča ja jer bak te ri je u kom bi na ci ji s ne po volj nim lo kal nim fak to ri ma mo gu bi ti uzrok ne u spe ha en do dont skog le če nja [4].Osim to ga, ovaj sloj za tva ra den tin ske tu bu le i uma nju je efe kat sred stva za iri ga ci ju, a bit no uti če i na kva li tet op tu ra ci je i is hod en do dont skog le če nja [3,4].
Ro ti ra ju ći in stru men ti od niklti ta ni ju ma (Ni Ti) je su re la tiv no no va sred stva u pre pa ra ci ji ka na la, ali efi ka sno či šće nje kom plek snog ka nal nog si ste ma je i da lje iza zov za ve ći nu sto ma to lo ga prak ti ča ra [2,5].Po tvr đe no je da ovi in stru men ti mo gu da obez be de br žu i kva li tet ni ju pre pa ra ci ju ka na la u ob li ku iz du že nog ko nu sa i sa ve o ma ma lim ri zi kom od tran spor ta ci je [69].Me đu tim, zbog ogra ni če ne efi ka sno sti in stru me na ta u či šće nju ka na la ko re na, neo p hod no je to kom i po sle me ha nič kih pro ce du ra ka na le is pra ti od go va ra ju ćim he mij skim agen si ma [3].Iri gan si, iz me đu osta log, svo jim fi zič kim i he mij skim de lo va njem omo gu ća va ju ras tva ra nje raz ma znog slo ja na zi do vi ma ka na la i nje go vo de li mič no ukla nja nje [1,3].To kom iri ga ci je je neo p hod no ko ri sti ti kom bi na ci ju raz li či tih iri gan sa, a naj če šće pri me nji va na je kom bi na ci ja ras tvo ra Na OCl i ED TA.Ras tvor Na OCl obez be đu je re duk ci ju mi kro or ga ni za ma i ras tva ra nje or gan skog de la, a ED TA svo je de lo va nje is po lja va na neo r gan skom sa dr ža ju i znat no do pri no si ukla nja nju den tin skog de bri sa i raz ma znog slo ja sa zi do va ka na la ko re na [2, 9, 10].
Za ukla nja nje raz ma znog slo ja po sle za vr še ne in stru men ta ci je ka na la naj če šće se ko ri ste ras tvor ED TA i raz li či te kon cen tra ci je li mun ske ki se li ne, a mo gu se ko ri sti ti i ras tvo ri mleč ne, ta nin ske, sir ćet ne i po li a kril ne ki se li ne, od no sno ras tvo ri te tra ci kli na (MTAD) [3,10,11].Kao sred stvo za ukla nja nje raz ma znog slo ja ko ri sti se i hi to san, ras tvor pri rod nog po li sa ha ri da, ko ji sa dr ži hlor hek si din i ima bla go he li ra ju će dej stvo [10,12].Va žno me sto u ukla nja nju raz ma znog slo ja pri pa da i ul tra zvuč nim, od no sno la ser skim teh ni ka ma [3,13,14].Po tvr đe no je da i ko ri šće nje flek si bil nih mi kro čet ki ca mo že po mo ći u sma nje nju de bri sa i raz ma znog slo ja na zi do vi ma ka na la [2,15].Broj na sred stva i teh ni ke za nje go vo ukla nja nje sa zi do va ka na la pre ko nač ne op tu ra ci je zna čaj no po ve ća va ju pri a nja nje pa ste za zi do ve i sma nju ju po ja vu mi kro cu re nja duž zi do va ka na la ko re na [16,17].Me đu tim, ka ko ni jed no sred stvo i ni jed na teh ni ka ne obez be đu ju pot pu no i efi ka sno ukla nja nje raz ma znog slo ja sa zi do va ka na la, da nas je po seb na pa žnja usme re na ka pro na la že nju no vih sred sta va i in stru me na ta za ukla nja nje ovog slo ja.
Cilj ovog ra da je bio da se SEM ana li zom pro ve ri efi ka snost no vog in stru men ta XPen do Fi nis her na kva li tet či šće nja zi do va ka na la ko re na zu ba na kon in stru men ta ci je Bi o Ra Ce Ni Ti ro ti ra ju ćim in stru men ti ma.

MATERIJAL I METODE RADA
Is pi ti va nja su iz ve de na u uslo vi ma in vi tro na 30 jed no ko re nih zu ba eks tra ho va nih iz or to dontksih ili pa ro don to lo ških raz lo ga.Do po čet ka eks pe ri men ta zu bi su ču va ni u fi zi o lo škom ras tvo ru na 4°C.Pri stup ni ka vi tet kod svih zu ba je for mi ran vi so ko tu ra žnom bu ši li com i di ja mant skim svr dlom.Pro hod nost ka na la pro ve ra va na je in stru men tom ISO15, a rad na du ži na pre pa ra ci je od re đe na je 1 mm kra će od du ži ne na ko joj se vrh tur pi je po ja vlju je na apek su.Vrh ko re na sva kog zu ba je pre kri ven ro ze vo skom, ka ko bi se spre či lo is ti ca nje iri gan sa kroz apek sni otvor to kom pre pa ra ci je ka na la.Zu bi su svr sta ni u dve gru pe od po 15 zu ba.
Svi ka na li su ob ra đe ni pri me nom osnov nog se ta Ni Ti ro ti ra ju ćih in stru men ta Bi o Ra Ce (FKG Den ta i re, Švaj car ska) uz po što va nje uput stva pro iz vo đa ča o na či nu i re do sle du nji ho vog ko ri šće nja to kom pre pa ra ci je [18].Ko ri šće ni su ko le njak s re du ko va nim bro jem obr ta ja (16:1) i en do mo tor TCM EN DO V (Nou vag, AG, Švaj car ska).To kom in stru men ta ci je svi zu bi su is pi ra ni dvo pro cent nim ras tvo rom Na OCl (Chlo rax, Cer ka med, Polj ska) u ko li či ni od 2 ml iz me đu sva kog in stru men ta.Po za vr še noj in stru men ta ci ji ka nal je is pi ran sa još 5 ml dvo pro cent nog ras tvo ra Na OCl.Za is pi ra nje su ko ri šće ni pla stič ni špri ce vi za pre mi ne 2 ml (to kom in stru men ta ci je) i 5 ml (to kom fi nal nog is pi ra nja) i od go va ra ju će igle ve li či ne 27 sa vi je ne pod uglom od 30 ste pe ni.
U pr voj gru pi je na kon ma šin ske in stru men ta ci je raz ma zni sloj ukla njan ko ri šće njem no vog in stru men ta XPen do Fi nis her (FKG Den ta i re, Švaj car ska), a dru ga gru pa in stru men ti ra nih zu ba je slu ži la kao kon trol na.U pr voj gru pi je sva ki ka nal po sle in stru men ta ci je is pu nja van iri gan som, a po tom uzi man XPen do Fi nis her iz ste ril nog pa ko va nja i po sta vljen u ko le njak.Rad na du ži na je za sva ki ka nal od re đi va na po mo ću pla stič ne tu be i sto pe ra.Pre sva kog uno še nja in stru ment je ohla đen spre jom En do Frost (Ro e ko, Col ten, Wha le dent GmbH, Ne mač ka) pre ko pla stič ne tu be i po sta vljen u ka nal.XPen do Fi nis her je ko ri šćen ne žnim po kre ti ma uvla če nja i iz vla če nja to kom jed nog mi nu ta u ka na lu.Po sle iz vla če nja in stru men ta ka nal je is pran ostat kom ras tvo ra Na OCl.
Kru ni ce zu ba su po tom uklo nje ne di ja mant skim di skom, a ko re no vi uz du žno po de lje ni i oda bra ne po lo vi ne pri pre mlje ne za po sma tra nje na sve tlo sno e lek tron skom mi kro sko pu (JEOL, JSM 6460 LV, Ja pan).Den tin ski zid sva kog zu ba je po sma tran u pre de lu kru nič ne, sred nje i apek sne tre ći ne na raz li či tim uve li ča nji ma i na pra vlje ne su fo to mi kro gra fi je.Za kva li ta tiv nu pro ce nu po sto ja nja raz ma znog slo ja na zi do vi ma ka na la ko re na ko ri šće ni su kri te ri ju mi Hils ma na (Hüls mann) i sa rad ni ka [19]: oce na 1 ozna ča va la je da ne ma raz ma znog slo ja i da su den tin ski tu bu li otvo re ni; oce na 2 -za stu plje na ma la ko li či na raz ma znog slo ja, otvo re no ne ko li ko den tin skih tu bu la; oce na 3 -ho mo ge ni raz ma zni sloj pre kri va zid ka na la ko re na, otvo re no sa mo ne ko li ko den tin skih tu bu la; oce na 4 -ce lo ku pan zid ka na la pre kri ven ho mo ge nim raz ma znim slo jem, den tin ski tu bu li ni su otvo re ni; oce na 5 -obi čan ne ho mo ge ni raz ma zni sloj pre kri va ce lo ku pan zid ka na la ko re na.Do bi je ni re zul ta ti su ana li zi ra ni pri me nom Man-Vit ni je vog (Mann-Whit ney) Ute sta.

REZULTATI
Ukup ne sred nje vred no sti sko ro va za raz ma zni sloj u gru pi gde je ko ri šćen XPen do Fi nis her bi le su sta ti stič ki zna čaj no ma nje ne go u gru pi gde je in stru men ta ci ja ura đe na sa mo Ni Ti ro ti ra ju ćim in stru men ti ma Bi o Ra Ce (p=0,013) (Ta be la 1).Man-Vit ni jev Utest ni je po ka zao sta ti stič ki zna čaj ne raz li ke u sko ro vi ma raz ma znog slo ja iz me đu gru pa ni u kru nič nim, ni u sred njim, ni ti u apek snim tre ći na ma ka na la (Ta be la 2).
Po sle pri me ne XPen do Fi nis her uoče ni su či sti zi do vi u kru nič noj tre ći ni, bez raz ma znog slo ja i s otvo re nim den tin skim ka na li ći ma u sred njoj (Sli ka 1), od no sno s opilj ci ma raz ma znog slo ja i sa do sta otvo re nih den tin skim ka na li ća u apek snoj tre ći ni ka na la (Sli ka 2).
In stru men ta ci ja ka na la Bi o Ra Ce ro ti ra ju ćim in stru men ti ma je pro iz ve la ne što vi še raz ma znog slo ja na zi do vi ma ka na la u sred njoj (Sli ka 3), od no sno apek snoj tre ći ni ka na la (Sli ka 4).

DISKUSIJA
Osnov ni za da tak en do dont skog le če nja je da se in stru men ta ci jom i iri ga ci jom obez be di efi ka sno či šće nje en do dont skog pro sto ra, ko je pod ra zu me va pot pu no ukla nja nje ne kro tič nog ili vi tal nog tki va, od no sno svih bak te ri ja iz ka nal nog si ste ma zu ba [20].Eli mi na ci ja raz ma znog slo ja ko ji se stva ra duž zi do va ka na la ko re na to kom in stru men ta ci je zna ča jan je kli nič ki pa ra me tar za uspeh en do dont skog le če nja [1,2,4,21].
U ovom is tra ži va nju svi uzor ci su in stru men ti sa ni i is pi ra ni pre ma istom pro to ko lu (a ura dio ih je isti prak ti čar), ta ko da se do bi je ni re zul ta ti mo gu po sma tra ti je di no u funk ci ji fi nal nog či šće nja ka nal nog si ste ma.Do bi je ni re zul ta ti su uka za li na zna čaj no efi ka sni je ukla nja nje raz ma znog slo ja sa zi do va ka na la ko re na na kon ko ri šće nja XPen do Fi nis her.Pri me na ovog in stru men ta do ve la je do efi ka sni jeg či šće nja ka nal nog si ste ma i znat no ma nje ko li či ne raz ma znog slo ja na svim ni vo i ma ka na la (kru nič na, sred nja, apek sna).Ključ ni deo či šće nja ka nal nog si ste ma zu ba za vi si od teh ni ke in stru men ta ci je [6,9,16,22] i iz bo ra iri gan sa i teh ni ke iri ga ci je ka na la ko re na [3,10,22,23,24].Iako je zbog kom plek sne ana to mi je te ško ostva ri ti for mu iz du že nog, lev ka sto ob li ko va nog ko nu sa [25], si gur no je da se tzv.crown-down teh ni kom pre pa ra ci je i pri me nom Ni Ti ro ti ra ju ćih in stru me na ta mo že ostva ri ti vr lo efi ka sno či šće nje i ob li ko va nje ka na la za zna čaj no kra će vre me [21,22,26,27].
U ovoj stu di ji je efi ka snost či šće nja ka na la ko re na pri me nom se ta Ni Ti ro ti ra ju ćih in stru me na ta pro ve ra va na na osno vu nu me rič ke pro ce ne po sto ja nja raz ma znog slo ja u kru nič noj, sred njoj i apek snoj tre ći ni ka na la, što je u sa gla sno sti s na la zi ma dru gih is tra ži va ča [7,10,17,19,27].U kon trol noj gru pi set Bi o Ra Ce ro ti ra ju ćih in stru me na ta je stva rao ma nje ko li či ne raz ma znog slo ja u svim seg men ti ma ka na la ko re na.Ova kav re zul tat se mo že pri pi sa ti, pre sve ga, ve li koj flek si bil no sti, od no sno di zaj nu i elek tro he mij ski po li ra noj po vr ši ni rad nog de la in stru men ta [28,29].Na i me, di zajn ak tiv nog de la ove tur pi je s na iz me nič nim ko sim (ko ji se ku) i rav nim de lo vi ma (ko ji eli mi ni šu se če ni den tin) uz obil nu iri ga ci ju, obez be đu je efi ka sno či šće nje zi do va ka nal nog si ste ma [29,30,31].Ma nja ko li či na raz ma znog slo ja mo že bi ti i po sle di ca či nje ni ce da je in stru men ta ci ja iz ve de na is klju či vo kod pra vih ka na la i uz obil nu iri ga ci ju, gde je di zajn in stru men ta po seb no uti cao na iz o sta nak for mi ra nja ovog slo ja na zi do vi ma ka na la [17,21,22].
Kru nič na i sred nja tre ći na ka na la su bi le či sti je i s ma nje raz ma znog slo ja ne go apek sna.Ovo se mo že pri pi sa ti, pre sve ga, ve ćem preč ni ku ovog re gi o na i bo ljem tkiv no he mij skom kon tak tu to kom in stru men ta ci je, od no sno či nje ni ci da je den tin iz lo žen ve ćoj ko li či ni iri gan sa [15,22,32].Ta ko đe, pre pa ra ci ja se tom Bi o Ra Ce Ni Ti ro ti ra ju ćih in stru me na ta obez be đu je ši rok i lev kast ka nal s ve ćom apek snom ko nič no šću (6%), što omo gu ća va bo lje pro di ra nje igle i ras tvo ra za iri ga ci ju, a ti me i efi ka sni je ukla nja nje raz ma znog slo ja [15,22,31,33,34].Pre pa ra ci ja ka na la Ra Ce in stru men ti ma do vo di do zna čaj no ma nje tran spor ta ci je u apek snom de lu ka na la u od no su na dru ge Ni Ti ro ti ra ju će in stru men te [31].Na for mi ra nje ma njih ko li či na raz ma znog slo ja i den tin skog de bri sa mo gla je uti ca ti i br zi na ro ta ci je in stru men ta.Po tvr đe no je da ne što ve će br zi ne ostva ru ju bo lji efe kat či šće nja (br zi na ro ta ci je Bi o Ra Ce je 600 obr ta ja u mi nu ti) u od no su na naj če šće br zi ne ro ti ra ju ćih Ni Ti in stru me na ta (300-400 obr ta ja u mi nu ti) [17,34].
Iako je kom bi na ci ja ras tvo ra Na OCl i ED TA zlat ni stan dard u he mo me ha nič koj pre pa ra ci ji ka na la [11,13,21,24,32], u ovoj stu di ji je iza bran jed no sta van iri ga ci o ni pro to kol i to kom in stru men ta ci je je ko ri šćen sa mo ras tvor Na OCl [31,35,36].Osnov ni cilj je bio da se pro ve ri efe kat či šće nja ka na la se tom Bi o Ra Ce Ni Ti ro ti ra ju ćih in stru me na ta i iz beg ne ne sum njiv uti caj he lat nih agen sa na ukla nja nje raz ma znog slo ja [21,31,36].Ras tvor Na OCl je naj če šće ko ri šće no sred stvo za iri ga ci ju ka na la ko re na, pr ven stve no zbog svog ras tva rač kog efek ta na or gan ski deo den ti na, ali i iz van red nog an ti bak te rij skog de lo va nja [11,31].Iako ni su obez be đe ni pot pu no či sti ka na li, ova kvim pro to ko lom je po tvr đe no do sta efi ka sno či šće nje i ukla nja nje raz ma znog slo ja na svim ni vo i ma ka na la.Va žno je na po me nu ti da bi ko ri šće njem ras tvo ra ED TA do bi je ni re zul tat bio si gur no bo lji, a ukla nja nje raz ma znog slo ja ve ro vat no još efi ka sni je i u apek snom de lu ka na la [21,31,32,35,36].
U gru pi gde je na kon pre pa ra ci je ka na la se tom Bi o Ra Ce Ni Ti ro ti ra ju ćih in stru me na ta za ukla nja nje raz ma znog slo ja ko ri šćen no vi in stru ment XPen do Fi nis her ostva re no je vr lo efi ka sno či šće nje na svim ni vo i ma ka na la.Ono što se na osno vu ove stu di je mo že za pa zi ti je ste vr lo efi ka sno ukla nja nje raz ma znog slo ja i u apek snom de lu ka na la.To se mo že pri pi sa ti ši rem preč ni ku ovog re gi o na (ISO40) i ve ćoj efi ka sno sti ko ri šće nog iri gan sa u ukla nja nju raz ma znog slo ja [11,15,31,35,36].Po tvr đe no je ta ko đe da stan dard ni ro ti ra ju ći Ni Ti in stru men ti pri ob ra di ka na la do la ze u kon takt sa sa mo 40-45% zi do va ka na la, ta ko da ve li deo ka nal ne po vr ši ne osta je neo bra đen [21,27].Pre pa ra ci jom ka na la se ukla nja sa mo sloj den ti na ko ji do la zi u kon takt s ro ti ra ju ćim in stru men tom i pri to me ve li ki deo se če nog den ti na za o sta je upra vo u tim neo bra đe nim seg men ti ma ka nal nog zi da [21,26].Ovaj deo den ti na se mo že uklo ni ti sa mo obil nom i efi ka snom iri ga ci jom [11,32].Za hva lju ju ći spe ci fič nom di zaj nu, in stru ment XPen do Fi nis her bo lje či sti ka nal, jer mo že da do pre i do tih ne pri stu pač nih de lo va ka na la [18].Ma li preč nik ovog Ni Ti in stru men ta (ISO25) i či nje ni ca da mo že da me nja svoj ob lik to kom ro ta ci je u ka na lu (M i A fa za) omo gu ća va mu da u fa zi ro ta ci je mo že do pre ti do ne pri stu pač nih me sta u ka nal nom si ste mu i obez be di ti efi ka sno ukla nja nje de bri sa i raz ma znog slo ja [18].XPen do Fi nis her je ro ti ra ju ći Ni Ti in stru ment bez ko nič no sti ko ji uz efi ka snu iri ga ci ju do bro pro ši re nog ka nal nog si ste ma do bro či sti zi do ve ka na la i ukla nja raz ma zni sloj sa zi do va ka na la, ali i se če ni den tin iz ne pri stu pač nih seg me na ta ka nal nog si ste ma.

ZAKLJUČAK
U okvi ru ogra ni če nja ove stu di je mo že se za klju či ti da se na kon in stru men ta ci je ka na la ko re na Bi o Ra Ce Ni Ti ro ti ra ju ćim in stru men ti ma obez be đu je do bro he mo me ha nič ko či šće nje ka nal nog si ste ma zu ba i nje go vih zi do va.Pri me na XPen do Fi nis her na kon in stru men ta ci je ka na la jed no ko re nih zu ba obez be đu je efi ka sno ukla nja nje raz ma znog slo ja sa zi do va ka na la u svim nje go vim seg men ti ma.

Table 1 .
Average grade of smear layer in the coronal, middle and apical third of root canals