Browse

21 - 30 of 127 items :

  • Architecture and Design x
  • Geosciences x
  • Social Sciences x
Clear All

Abstrakt

Artykuł obejmuje analizę wpływu suburbanizacji na sferę społeczną, kulturową, funkcjonalno-przestrzenną, gospodarczą oraz na środowisko naturalne Polski. Opracowanie rozpatruje konsekwencje zjawiska z perspektywy suburbiów oraz miasta centralnego. Dla celów niniejszej publikacji dokonano analizy publikacji krajowych opisujących badania procesu w miastach Polski oraz publikacji zagranicznych. Pozycje anglojęzyczne obejmowały badaniami skutki suburbanizacji w miastach Europy, Azji, Ameryki Północnej, Ameryki Łacińskiej oraz Afryki. Na podstawie przeglądu literatury przedmiotu zaproponowano kategoryzację konsekwencji suburbanizacji. Kategoryzacja obejmuje skutki gospodarcze, funkcjonalno-przestrzenne, społeczno-kulturowe oraz przyrodnicze.

Abstrakt

Badania dotyczące urbanizacji, z uwagi na jej złożony, wieloaspektowy charakter, były dotychczas przedmiotem wielu prac naukowych. Podstawy teoretyczne i metodologiczne geograficznych studiów miejskich zaczęły kształtować się w pierwszej połowie XX w., a wraz z nimi pojawiały się nowe koncepcje i orientacje badawcze oddziałujące na całą geografię społeczno-ekonomiczną. Celem artykułu jest przegląd wybranych zagranicznych i krajowych koncepcji i metod badawczych dotyczących przestrzeni zurbanizowanej, realizowanych od przełomu XIX i XX do XXI w. W pracy przedstawiono główne metody i kierunki badań nad urbanizacją. Analizie poddano dorobek i rozwój geografii osadnictwa oraz podstawy teoretyczno-metodologiczne z dziedziny studiów miejskich mające wpływ na rozwój struktur osadniczych. Zwrócono uwagę głównie na prace poświęcone przekształceniom urbanistycznym oraz studiom nad przestrzenią zurbanizowaną miast, a także na zastosowanie badań geografii osadnictwa dla celów planistycznych. Z uwagi na złożoność poruszanej problematyki w pracy odniesiono się tylko do wybranych koncepcji i metod uznanych za najbardziej znaczące z punktu widzenia badań nad urbanizacją.

Abstrakt

Analiza zmian w zagospodarowaniu przestrzennym, ocena postępów w opracowywaniu planów miejscowych i opracowanie wieloletnich programów ich sporządzania w nawiązaniu do ustaleń studium opracowywana w trybie art. 32 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest dokumentem, który w założeniu odgrywać ma ważną rolę w ocenie aktualności realizowanej polityki przestrzennej gminy oraz aktualności miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Jej główna funkcja – ocena – polega na zbadaniu skali zmian w zagospodarowaniu przestrzennym i wynikającej z tego potrzeby dokonywania korekt obowiązujących aktów planowania przestrzennego. Analiza ta ma także zawierać ocenę postępów w opracowywaniu planów miejscowych i ustalać wieloletnie programy ich sporządzania. Artykuł jest przeglądem różnych metod tworzenia analiz zmian w zagospodarowaniu przestrzennym poprzez analizę zawartości przygotowywanych przez samorządy dokumentów. Badanie wykazało, że w zdecydowanej większości przypadków analizy te mają charakter ułomny, niewiele wnoszący do gospodarowania przestrzenią w gminie. Są one nierzadko atrapą dokumentu planistycznego, który ma za zadanie spełnić podstawowy ustawowy wymóg – być. Jednocześnie wskazać należy, że na drugim biegunie znajdują się mądre, przemyślane i wnikliwe opracowania, z których wynikają dla władz konkretne wnioski i powiązane z nimi zadania. W podsumowaniu artykułu zawarto także rekomendacje metodyczne dotyczące tworzenia analiz zmian w zagospodarowaniu przestrzennym. Ich źródłem są najlepsze zastosowane przez gminy rozwiązania oraz doświadczenia własne autora.

Abstrakt

Od połowy XX w. obserwuje się wzrost znaczenia kultury w rozwoju miast, która z czasem stała się też ważnym elementem procesów rewitalizacji zdegradowanych dzielnic. W Europie Zachodniej szczytowym przejawem tej roli były tzw. projekty flagowe, a na niwie naukowej – modele rewitalizacji w mniejszym lub większym stopniu wykorzystujące kulturę. Inaczej wygląda sytuacja w Polsce, gdzie rolę kultury w rewitalizacji określają obowiązujące akty prawne regulujące zasady prowadzenia rewitalizacji na obszarach zdegradowanych gmin. Wyznaczona w nich rola ogranicza właściwie udział kultury do poprawy uczestnictwa w życiu kulturalnym i przeciwdziałania degradacji obiektów dziedzictwa kulturowego. Celem artykułu jest analiza miejsca i roli dziedzictwa kulturowego oraz kultury w obecnie realizowanych programach rewitalizacji w gminach miejskich na Mazowszu. W badaniu skupiono się na identyfikacji wskaźników wykorzystanych w diagnozie delimitacyjnej i pogłębionej pod kątem obecności kultury i dziedzictwa kulturowego. Kwestię tę przeanalizowano również w przypadku celów i kierunków działań oraz zaplanowanych przedsięwzięć analizowanych programów. W podsumowaniu artykułu znalazły się wnioski z przeprowadzonego badania i próba odpowiedzi na pytanie o rolę kultury w procesie rewitalizacji na podstawie modelu zaproponowanego przez .

Abstrakt

Od kilkudziesięciu lat w wielu miastach nieprzerwanie spada liczba ludności. Spadek ten ma charakter trwały i prowadzi do kurczenia się miast. W odpowiedzi na to niepokojące zjawisko niektóre ośrodki zakładają „kontrolowaną depopulację” czy inteligentne kurczenie się za pomocą nieszablonowych rozwiązań. Wymaga to dopasowania środowiska zamieszkania i infrastruktury do bieżącej i prognozowanej liczby ludności. W Polsce przykładem kurczącego się miasta może być stare przemysłowe miasto Bytom, które od 1995 r. notuje spadek liczby ludności i które do 2050 r. według prognoz Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN straci prawie połowę aktualnych mieszkańców. Celem artykułu jest przeanalizowanie podejścia planistycznego do przebudowy części śródmiejskiej Bytomia stanowiącego w założeniu odpowiedź na degradację i spadek populacji. Przeprowadzona analiza urbanistyczna obejmuje wskazanie i ocenę zapisów dopuszczających i ograniczających możliwość przebudowy. Analiza koncentruje się na kwestiach zmian wielkości zasobu mieszkaniowego, sposobu użytkowania terenu i zmian komunikacyjnych jako kluczowych elementów umożliwiających dopasowanie się miasta do mniejszej liczby ludności. Podsumowanie artykułu oprócz wniosków zawiera też propozycję kryteriów kwalifikacji gruntów/kwartałów do przebudowy.

Abstrakt

W ujęciach teoretycznych partycypacji społecznej w planowaniu i kształ-towaniu przestrzeni po inicjującej je koncepcji „drabiny partycypacji” S.R. Arnstein (1968) zapanował zastój. Przykładowo problematyka ta w ogóle nie pojawia się w podręcznikach socjologii miasta i przestrzeni. Jest tak mimo „nadprodukcji” narzędzi i metod partycypacji w praktyce zarządzania publicznego, w tym w planowaniu przestrzennym. Artykuł próbuje nadrobić ten brak. Proponuje istotne dla ujęć teoretycznych: 1) pełniejsze zdefiniowanie partycypacji społecznej; 2) inne niż u S.R. Arnstein (1968) klasyfikacje typów partycypacji; 3) przykłady nowych, innowacyjnych w kształtowaniu przestrzeni narzędzi i metod partycypacji społecznej. Szczupłe objętościowo ramy artykułu każą raczej sygnalizować niż rozwijać problemy.

Abstrakt

Konsekwencją suburbanizacji jest szereg zmian w fizycznej przestrzeni zurbanizowanej. Niosą one za sobą wiele łatwo identyfikowalnych wynikających z nich kosztów, chociażby tych związanych z dojazdami do pracy czy też kosztami utrzymania i budowy dodatkowej infrastruktury. Na ich temat pojawiło się już wiele polskich i zagranicznych publikacji opierających się na różnorodnych wyliczeniach i metodach kalkulacji. Trudność bezpośredniego wskazania wymiaru ekonomicznego zjawiska suburbanizacji wskazuje na konieczność dalszych analiz w tym zakresie oraz szerokiego spojrzenia w istniejące już badania i opracowania pozwalające uchwycić niedostrzegalne na pierwszy rzut oka czynniki poboczne. Szczególnie wrażliwe mogą być tzw. koszty społeczne, często identyfikowalne z czynnikami wpływającymi na jakość życia mieszkańców miast i przedmieść. Zauważyć to można dzięki zróżnicowaniu szacunków w poszczególnych analizach przytoczonych w artykule. Równie trudne do wykazania mogą być także koszty środowiskowe, które naturalnie łączone są ze zjawiskiem rozlewania się miast. Analiza istniejących już badań w tym zakresie, szczególnie obszernej zagranicznej literatury przedmiotu, pozwala na wieloaspektowe spojrzenie na zjawisko suburbanizacji oraz bardziej krytyczną ocenę uproszczonych analiz pozbawionych szerszego kontekstu.

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest analiza, na ile obowiązujące prawodawstwo oraz akty planowania strategicznego są adekwatne do narastających wyzwań w zakresie potrzeb polityki przestrzennej związanych z przenikaniem się i mieszaniem przeznaczenia i funkcji terenów związanych z gospodarką rolniczą oraz presją lokalizacji zabudowy mieszkaniowej i usługowej, a także utrzymywaniem w obrębie miast terenów zielonych. Analiza ta dotyczy wybranych zagadnień, w szczególności: adekwatności powiązania ochrony gruntów rolnych z granicami administracyjnymi miast i dopuszczalności określania przeznaczenia wielofunkcyjnego i mieszanego w dokumentach planistycznych, a zwłaszcza miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Abstrakt

Procesy ludnościowo-osadnicze w Polsce po zakończeniu drugiej wojny światowej cechowały się dużą dynamiką zmian. Wykazywały jednocześnie zmienność w poszczególnych okresach czasowych. Celem pracy jest scharakteryzowanie procesów ludnościowo-osadniczych zachodzących w powojennej Polsce oraz ich uporządkowanie i usystematyzowanie w ujęciu retrospektywnym na podstawie przeglądu literatury. Rozwój kraju po początkowym okresie odbudowy ze zniszczeń wojennych nakierowany został na forsowną industrializację, która istotnie wpłynęła na rozwój struktury osadniczej kraju. Polska z państwa rolniczo-przemysłowego o przeważającym udziale ludności wiejskiej przeistoczyła się w okresie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL) w państwo z dominującym udziałem przemysłu w strukturze gospodarczej oraz przewagą ludności miejskiej. Wpłynęło to na uksztaltowanie się charakterystycznego typu miasta przemysłowego. Okres ten sprzyjał szybkiemu rozwojowi demograficznemu, który pomimo swojej cykliczności cechował się stałym przyrostem liczby mieszkańców. Od połowy lat 80. XX w. trend ten odwrócił się. Polska stawała się krajem przechodzącym w fazę dojrzałości demograficznej, w której obecnie się znajduje. Policentryczna struktura osadnicza kraju ustabilizowała się w latach 80. XX w. Pomimo zmian ustrojowych i współczesnych procesów osadniczych nie wyłonił się żaden szybko wzrastający ośrodek miejski, pomimo iż od 1989 r. do 2019 r. prawa miejskie zyskało ponad 100 nowych miast.

Abstrakt

W warunkach intensywnie rozwijającego się w polskich aglomeracjach procesu suburbanizacji niezwykle istotną rolę powinien pełnić transport szynowy zapewniający możliwość szybkiego przemieszczania się mieszkańców przedmieść do miasta rdzenia. Szczególne znaczenie ma tu kolej aglomeracyjna, której rola i dostępność jest przedmiotem badania w ramach niniejszego artykułu. Obrazuje to dokonany przegląd literatury w zakresie analizowanej problematyki. Badanie dostępności dotyczy przykładowego odcinka Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej pomiędzy stacjami Kraków Batowice i Miechów przebiegającego przez tereny podmiejskie aglomeracji krakowskiej. Z wykorzystaniem analizy sieciowej GIS zbadana i zobrazowana została rzeczywista dostępność piesza po drogach dojścia do stacji i przystanków kolejowych.