Problemy gleboznawczej klasyfikacji bonitacyjnej gruntów rolnych w zasięgu oddziaływania leja depresyjnego KWB „Bełchatów”

Open access

Streszczenie

Celem przeprowadzonych badań było wskazanie najważniejszych problemów związanych z gleboznawczą klasyfikacją gruntów rolnych w rejonie Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. Analiza polegała na porównaniu danych dla wsi Łękińsko zawartych na mapach i w operatach klasyfikacyjnych z 1959 roku (okres przed otwarciem KWB „Bełchatów”) z mapami i operatami zaktualizowanymi w 1998 roku, tj. około 20 lat po rozpoczęciu działalności przez kopalnię. Z przeprowadzonych badań wynika, że jedynie 14% obszaru obrębu Łękińsko niezajętego przez kopalnię zostało objęte ponowną klasyfikacją gruntów. Odkrywki glebowe zostały zlokalizowane wyłącznie na terenach, których użytkowanie zmieniło się w stosunku do stanu z 1959 roku z tym, że nie wszystkie nowo wyróżnione kontury glebowe były reprezentowane przez nowe odkrywki glebowe. Liczba odkrywek w stosunku do liczby nowo wydzielonych konturów klasyfikacyjnych wydaje się być niewystarczająca. Zmiany klas bonitacyjnych po aktualizacji w 1998 roku dotyczyły tylko tych działek, na których w stosunku do roku 1959 zmieniło się użytkowanie, najczęściej z gruntów ornych na użytki zielone. W ocenie autorów, zamiana klasy gruntu ornego (np. IIIa) na analogiczną klasę użytku zielonego (np. III) stosowana w trakcie aktualizacji mapy klasyfikacyjnej nie zawsze jest prawidłowa, ze względu na zróżnicowaną rangę czynników decydujących o wyborze klasy bonitacyjnej dla gruntów ornych i użytków zielonych. Na podstawie uzyskanych wyników autorzy sugerują, aby aktualizacji map klasyfikacyjnych dla obszarów objętych silnym odwodnieniem spowodowanym np. przez działalność kopalń odkrywkowych lub głęboką meliorację, nie ograniczać tylko do działek o zmienionym użytkowaniu, a wykonywać na całym obszarze przeznaczonym do aktualizacji. Aktualizacja każdego nowego konturu klasyfikacyjnego powinna być dokonywana w oparciu o odpowiednią liczbę odkrywek glebowych położonych, w miarę możliwości, w niedalekim sąsiedztwie w stosunku do odkrywek z pierwszej mapy klasyfikacyjnej, co umożliwiłoby porównywanie ich właściwości oraz analizę zmian jakie zaszły w glebach w wyniku głębokiego odwodnienia.

Biskupski A., Włodek S., Pabin J., 2008. Dynamika uwilgotnienia gleby w zasięgu leja depresji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego – Bełchatów. Roczniki Gleboznawcze – Soil Science Annual, 59(2): 18–24.

Komisarek J., Matczak S., Pawłowski M., 2011. Zróżnicowanie przestrzenne gleb organicznych wokół odkrywki „Jóźwin IIB” KWB Konin. Roczniki Gleboznawcze – Soil Science Annual, 62(2): 212–218.

Kurbiel M., Uzarowicz Ł., Maciejewska A., 2012. Wpływ kopalnictwa odkrywkowego na gospodarowanie przestrzenią rolniczą w rejonie KWB „Bełchatów”. Studia KPZK PAN, 142: 351–355.

Maciak F., 1987. Produktywność i podatność na mineralizację gleb torfowych rejonu leja depresyjnego „Bełchatów”. Roczniki Gleboznawcze – Soil Science Annual, 38(4): 71–93.

Mapa klasyfikacyjna, 1959. Obręb Łękińsko, gmina Kleszczów. Operat klasyfikacyjny nr 221/7/85/62. Starostwo Powiatowe w Bełchatowie.

Mapa klasyfikacyjna, 1998. Obręb Łękińsko, gmina Kleszczów. Operat klasyfikacyjny zmienionych użytków nr 573.12-24/99. Starostwo Powiatowe w Bełchatowie.

Mocek A., Owczarzak W., Gajewski P., 2006. Degradacja użytków rolnych doliny Noteci w sąsiedztwie odkrywki węgla brunatnego „Lubstów”. Roczniki Gleboznawcze – Soil Science Annual, 57(1/2): 138–151.

Mocek A., Owczarzak W., Kaczmarek Z., 2002. Zmiany zalegania zwierciadła wód gruntowych w glebach otaczających wyrobisko węgla brunatnego „Koźmin”. Roczniki AR w Poznaniu, Melioracje i Inżynieria Środowiska, 342(23): 331-342.

Owczarzak W., Mocek A., Kaczmarek Z., Gajewski P., 2008. Ocena stopnia degradacji naturalnej i antropogenicznej gleb w obszarze odwadniającego oddziaływania odkrywki węgla brunatnego Drzewce. Roczniki Gleboznawcze - Soil Science Annual, 59(2): 177-190.

Pabin J., Włodek S., Biskupski A., 2008. Oddziaływanie głębokiego odwodnienia odkrywki KWB Bełchatów na uwilgotnienie gleby. Roczniki Gleboznawcze - Soil Science Annual, 59(2): 191-195.

Pałac T., 1981. Rys historyczny Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów” w aspekcie realizacji robót odwodnienia wgłębnego. Materiały na konferencję naukowo-techniczną pt. „Wpływ budowy Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów” na środowisko przyrodnicze”. Naczelna Organizacja Techniczna Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych, Łódź, czerwiec 1981 r.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012, poz. 1246).

Rząsa S., Owczarzak W., Mocek A., 1999. Problemy odwodnieniowej degradacji gleb uprawnych w rejonach kopalnictwa odkrywkowego na Niżu Środkowopolskim. Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu: 394 s.

SapekA., Sapek B., Gawlik J., 1991. Rozpoznanie nasilenia mineralizacji azotu w glebach torfowych w zasięgu leja depresyjnego kopalni Bełchatów. Wiadomości IMUZ, 16(3): 79–86.

Skłodowski P., Bielska A., 2009. Potrzeby i metody aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Uczelnia Warszawska im. Marii Skłodowskiej-Curie. Instytut Geodezji i Kartografii, Warszawa.

Terelak H., Karczewski A., 1977. Głębokość występowania i skład chemiczny wód glebowo-gruntowych w rejonie Kombinatu Górniczo-Energetycznego Bełchatów. Roczniki Gleboznawcze – Soil Science Annual, 28(1): 3–14.

Turbiak J., Miatkowski Z., 2008. Ocena tempa mineralizacji organicznych związków azotu w głęboko odwodnionych glebach torfowo-murszowych. Roczniki Gleboznawcze – Soil Science Annual, 59(3/4): 276–283.

Włodek S., Biskupski A., 2011. Dynamika wilgotności gleby w rejonie Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów. Roczniki Gleboznawcze – Soil Science Annual, 62(2): 420–427.

Włodek S., Biskupski A., Pabin J., 2008. Wilgotność gleby w rejonie odkrywkowej kopalni węgla brunatnego Bełchatów. Roczniki Gleboznawcze – Soil Science Annual, 59(2): 230–235.

Soil Science Annual

formerly Roczniki Gleboznawcze

Journal Information

Index Copernicus Value- 93.69 pkt

CiteScore 2017: 1.13

SCImago Journal Rank (SJR) 2017: 0.468
Source Normalized Impact per Paper (SNIP) 2017: 0.781

Cited By

Metrics

All Time Past Year Past 30 Days
Abstract Views 0 0 0
Full Text Views 159 159 4
PDF Downloads 65 65 5