Forms of Occurrence of Selected Metals in Metallurgical Slags in Comparison with their Geochemical Properties

Open access

Formy występowania wybranych metali w żużlach hutniczych na tle ich właściwości geochemicznych

Badania składu chemicznego żużli hutniczych pochodzących zarówno z bieżącej produkcji, jak i składowanych przez wiele lat na zwałowiskach wykazały, że są one bardzo zróżnicowane. Żużle zawierają znaczne ilości metali, w tym metali ciężkich, obok pierwiastków z grupy niemetali i lantanowców.

W artykule na podstawie badań mineralogiczno-chemicznych żużli stalowniczych oraz żużli po produkcji stali i rud Zn-Pb, scharakteryzowano formy występowania i powiązania ze składnikami fazowymi wybranych metali: żelaza, manganu, cynku, ołowiu i in.

Stwierdzono, że metale w żużlach hutniczych mogą występować w postaci drobnych kropli nie oddzielonych od żużla w procesie hutniczym, tworzyć skupienia polimetaliczne, własne fazy (zwłaszcza tlenkowe) oraz ukrywać się w strukturach faz krzemianowych. Znaczna ilość metali jest rozproszona w szkliwie i substancji amorficznej.

Prowadzone badania dostarczają informacji na temat występowania metali w żużlach hutniczych, co jest szczególnie istotne podczas wykonywania prac związanych z gospodarczym wykorzystaniem żużli. Dotyczy to zwłaszcza coraz częściej podejmowanych prób pozyskiwania pierwiastków z żużli hutniczych. Działania te determinują konieczność analizy składu chemicznego i fazowego żużli, gdyż mogą stanowić ważną wskazówkę np. przy opracowywaniu odpowiedniej technologii odzysku pierwiastków.

Bril i in. 2008 - Bril H., Zainoun K., Puziewicz J., Courtin-Nomade A., Vanaecker M., Bollinger J.-C., 2008 - Secondary phases from the alteration of a pile of zinc-smelting slag as indicators of environmental conditions: an example from Świętochłowice, Upper Silesia, Poland. Canadian Mineralogist, Vol. 46, No. 5, pp. 1235-1248.

Chodyniecka L., Dutkiewicz J., 1996. - Ostrożnie z rekultywacją składowisk odpadów hutniczych. Aura nr 12, s. 8-10.

Chycki i in. 2001 - Chycki A., Sobierajski S., Gramała J., Kubacz N., 2001 - Możliwości wykorzystania odpadów pohutniczych z hałd Niecki Bytomskiej dla potrzeb robót inżynieryjnych i drogowych. Rudy i Metale Nieżelazne, r. 46, nr 12, s. 615-620.

Gambal P., 2008 - Żużle pomiedziowe, ich natura oraz przydatność gospodarcza. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, seria Górnictwo, z. 284, s. 39-49.

Gawron M., 1999 - Cynk w hucie żelaza. Hutnik - Wiadomości Hutnicze, nr 9, s. 422-425.

Jonczy I., 2006 - Charakterystyka mineralogiczno-chemiczna zwałowiska odpadów poprodukcyjnych huty cynku i ołowiu w Rudzie Śląskiej-Wirku oraz jego wpływ na środowisko. Monografia, Wyd. Pol. Śl., Gliwice.

Jonczy I., 2008a - Odpady po hutnictwie żelaza i stali jako potencjalne źródło zanieczyszczenia środowiska, na przykładzie odpadów ze zwałowisk Huty Kościuszko. Kwartalnik Górnictwo i Geologia t. 3, z. 2, Gliwice, s. 27-41.

Jonczy I., 2008b - Zmienność zawartości wybranych metali ciężkich w odpadach po hutnictwie żelaza i stali ze zwałowiska Huty Kościuszko w Chorzowie. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, seria Górnictwo nr 285, Gliwice, s. 117-125.

Jonczy I., 2009 - Fazy krzemianowe jako składnik odpadów po hutnictwie żelaza i stali, na przykładzie odpadów ze zwałowiska Huty Kościuszko. Gospodarka Surowcami Mineralnymi, t. 25, z. 1, s. 19-34.

Konstanciniak A., Sabela W., 1999 - Odpady w hutnictwie żelaza i ich wykorzystanie. Hutnik - Wiadomości Hutnicze nr 12, s. 572-579.

Kucha H., Jędrzejczyk B., 1995 - Primary minerals of mining and metallurgical Zn-Pb Dumas at Bukowno, Poland, and their stability during weathering. Mineralogia Polonica, Vol. 26, No 2, s. 75-99.

Muszer A., 1996 - Charakterystyka petrograficzno-mineralogiczna żużli metalurgicznych z huty miedzi "Głogów". Fizykochemiczne Problemy Mineralurgii, nr 30, s. 193-205.

Puziewicz J., Zainoun K., Bril H., 2007 - Primary phases in pyrometallurgical slags froma zinc-smelting waste dump, Świętochlowice, Upper Silesia, Poland. The Canadian Mineralogist, Vol. 45, pp. 1189-1200.

Rzechuła J., 1994 - Gospodarcze wykorzystanie odpadowego ścierniwa z żużla pomiedziowego. Fizykochemiczne Problemy Mineralurgii, nr 28, s. 207-218.

Rzeszowski i in. 2004 - Rzeszowski M., Zieliński K., Chachlowski A., Mostowik W., 2004 - Metody odzysku żelaza z żużli hutniczych i możliwości jego wykorzystania. Hutnik Wiadomości Hutnicze, r. 71, nr 1, s. 15-20.

Sobczyński P., 1999 - Żużle hutnicze - ich natura oraz przydatność gospodarcza. Konferencja naukowo-techniczna: Odpady przemysłowe i komunalne. Powstawanie oraz możliwości ich wykorzystania. Kraków, 15-16.04.1999, s.111-117.

Sobierajski S., 2002 - Gospodarcze wykorzystanie odpadowych żużli hutniczych. Rudy i Metale Nieżelazne nr 7, s. 334-338.

Tajchman Z., Tora B., Nowakowski K., 2001 - Możliwość wykorzystania odpadów przemysłu hutniczego do produkcji pigmentów dla materiałów budowlanych. Gospodarka Surowcami Mineralnymi t. 17, z. spec., s. 295-303.

Wyderko-Delekta M., Bolewski A., 1995 - Mineralogia spieków i grudek rudnych. Wydawnictwo AGH, Kraków.

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

Mineral Resources Management; The Journal of Polish Academy of Sciences

Journal Information


IMPACT FACTOR 2016: 0.481
5-year IMPACT FACTOR: 0.568

CiteScore 2016: 0.76

SCImago Journal Rank (SJR) 2016: 0.408
Source Normalized Impact per Paper (SNIP) 2016: 1.397

Metrics

All Time Past Year Past 30 Days
Abstract Views 0 0 0
Full Text Views 128 69 8
PDF Downloads 92 68 8